Akıllı telefon kullanımı ve nomofobinin uyku kalitesi ve gündüz uykululuk durumuna etkisinin incelenmesi: İnönü Üniversitesi örneği

Giriş ve Amaç: Akıllı telefon kullanım sıklığının artmasıyla bağımlılık ve telefondan mahrum kalma korkusu olan nomofobi kavramı gündeme gelmiştir. Bilinçsiz ve kontrolsüz kullanılan akıllı telefonlar, gençlerin uyku sorunları yaşamalarına sebebiyet vermektedir. Bu çalışmada; üniversite öğrencilerinde akıllı telefon bağımlılığı, nomofobi düzeyi, uyku kalitesi ve gündüz aşırı uykululuk durumlarını incelemek, akıllı telefon bağımlılığı ve nomofobi düzeyinin, uyku kalitesine ve gündüz aşırı uykululuk durumuna etkisi araştırmak amaçlanmıştır. Materyal ve Metot: Kesitsel nitelikte olan bu çalışma, Kasım–Aralık 2019 tarihleri arasında İnönü Üniversitesinde eğitim gören birinci sınıf ve son sınıf öğrencisi olan 390 kişiye uygulanmıştır. Araştırmada Pittssburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), Epworth Uykululuk Ölçeği (EUÖ), Nomofobi Ölçeği (NÖ), Akıllı Telefon Bağımlılık Ölçeği (ATBÖ) kullanılmıştır. Verilerin analizinde Ki-Kare, Student T, One Way ANOVA, Spearman Korelasyon, Binomial Lojistik Regresyon Analizi testleri kullanıldı. Yanılma düzeyi p=0,05 olarak seçilmiştir. Bulgular: Öğrencilerin akıllı telefon kullanım süresi 5,4±2,6 yıl, günlük internete girme süresi 4,3±2,6 saat, günlük uyku süresi 7,4±1,5 saat olarak bulunmuştur. Öğrenciler; Nomofobi Ölçeğinden 78,3±25,8, Akıllı Telefon Bağımlılık Ölçeğinden 90,3±29,7, Pittssburgh Uyku Kalitesi İndeksinden 7,2±2,8, Epworth Uykululuk Ölçeğinden 5,9±4,1 puan almışlardır. Öğrencilerin %54,4'ünde orta, %22,8'inde şiddetli nomofobik belirtiler gözlenmiştir. Grubun %83,6'sında kötü uyku kalitesi, %14,6'sında gündüz aşırı uykululuk hâli bulunmaktadır. Nomofobi Ölçeği puanı ile Akıllı Telefon Bağımlılık Ölçeği puanı arasında pozitif yönde, orta şiddette, anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Uyumadan önce akıllı telefon kullanım süresi 30 dakikanın altında olanlarda nomofobinin, akıllı telefon bağımlılığının ve gündüz aşırı uykululuk hâlinin daha düşük, uyku kalitesinin ise daha iyi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç: Üniversite öğrencilerinde nomofobik belirtiler ve akıllı telefon bağımlılığı yüksek oranda görülmüştür. Öğrencilerin çoğunun uyku kalitesi kötüdür. Öğrencilerin bilinçli ve kontrollü akıllı telefon kullanımı ile sağlıklı uyku konusundaki farkındalıkları artırılmalıdır.