Akut iskemik inme hastalarinda trombolitik tedavi etkinliğinin NIRS (NEAR-infrared spectroscopy) ile değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Akut iskemik inme, ani başlangıçlı, sıklıkla fokal nörolojik defisite yol açan en önemli nörolojik acillerden biridir. Trombolitik tedavi, ilk dört buçuk saatte başvuran hastalarda etkinliği kanıtlanmış tek tedavi yöntemidir. Çalışmamızda acil serviste akut iskemik inme nedeniyle trombolitik tedavi alan hastalarda NIRS kullanılarak tedavi başarısını değerlendirmeyi, tedavinin başarı düzeyini ölçülebilir ve objektif parametreler ile göstermeyi ve gelişebilecek komplikasyonları erken tanımada kullanılabilirliğini belirlemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Prospektif, analitik çalışmamıza, Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Servisi'ne 30.11.2017-01.10.2018 tarihleri arasında başvuran ve trombolitik tedavi yapılan 41 hasta alındı. Olguların demografik verileri, başvuru, tedavinin 0. 15. 30. 45. 60. ve 120. dakika vital parametreleri, GKS, NIRS ve NIHSS değerleri kaydedildi. Hastalar Klinik değişim olmaması, klinik düzelme olması ve klinik kötüleşme olan gruplar şeklinde sınıflandırılarak değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya alınan 41 hastanın yaş ortalaması 73.6 ± 14,8, kadın/erkek oranı 1.7 idi. Çalışmaya alınan hastaların başvuru ve trombolitik tedavinin 0., 15., 30., 45., 60. ve 120. dakikasındaki NIRS bulgularının değerlendirilmesinde; Hastaların (n=41) etkilenen ve etkilenmeyen hemisfer NIRS değerleri arasında anlamlı farklılık yoktu (p>0.05). Klinik değişim olmayan hastaların (n=21) etkilenen ve etkilenmeyen hemisfer NIRS değerleri arasında anlamlı farklılık yoktu (p>0.05). Klinik düzelme olan hastaların (n=15) etkilenen hemisfer NIRS değerlerinde anlamlı farklılık var iken (p<0.01), etkilenmeyen hemisfer NIRS değerlerinde anlamlı fark yoktu (p>0.05). Klinik kötüleşme olan hastaların (n=5) etkilenen hemisfer NIRS değerlerinde anlamlı farklılık var iken (p<0.02), etkilenmeyen hemisfer NIRS değerlerinde anlamlı fark yoktu (p>0.05). Klinik düzelme ve klinik kötüleşme olan hastaların klinik değişiklik öncesi ve sonrası etkilenen hemisferdeki NIRS değeri ortalamaları karşılaştırıldığında; klinik düzelme olan grupta değişim sonrası NIRS ortalamaları anlamlı olarak daha yüksek iken (p<0.01), klinik kötüleşme olan grupta klinik değişim sonrası NIRS ortalamaları anlamlı olarak daha düşüktü (p=0.04). Klinik değişim olmayan ve klinik kötüleşme olan hastaların başvuru ve tedavi başlangıcının 120. dakikasındaki delta NIRS değerlerinde anlamlı farklılık yoktur (p>0.05). Klinik düzelme gösteren hastaların ise başvuru ve tedavi başlangıcının 120. dakikasındaki delta NIRS değerleri ölçümlerinde anlamlı farklılık vardı (p<0.02). Çalışmamızdaki bir hastada nöbet geçirdi, bir hastada ise solunum arresti oldu. Bu hastalarda oluşan advers durumların klinik prezentasyonundan önce NIRS değerlerinin düştüğü gözlendi. Sonuç: Çalışmamızın sonuçlarına göre etkilenen ve etkilenmeyen hemisfer arasındaki delta NIRS başlangıçta yüksek iken, klinik düzelme olan grupta tedavi sonrasında NIRS değerleri birbirine yaklaşmakta ve delta NIRS anlamlı olarak azalmaktadır. Öte yandan klinik kötüleşme olan grupta tedavi sonrası delta NIRS'ın arttığını, klinik değişme olmayan grupta ise aynı kaldığını saptadık. Bu sonuçlar NIRS'ın trombolitik tedavi alan akut iskemik inme hastalarının takibinde güvenle ve rutin olarak kullanılabilecek bir monitörizasyon yöntemi olduğunu düşündürmektedir. NIRS tedavi boyunca gelişebilecek nöbet, solunum arresti gibi komplikasyonları tespit etmede de faydalı bir parametredir. Komplikasyonları klinik prezentasyondan önce öngörmesi ikincil avantajları arasında yer almaktadır. (Dokuz Eylül Üniversitesi DEÜ Bilimsel Araştırma Koordinatörlüğü tarafından SAG.062 sayı ile desteklenmiştir, çalışmanın ClinicalTrials.gov kodu: NCT03621917). Anahtar kelimeler: akut iskemik inme, trombolitik tedavi, near-infrared spektroskopi, acil servis, serebral monitörizasyon, r-tpa