Akut lenfoblastik lösemili hastalarda tiopürin s-metiltransferaz gen mutasyonlarının belirlenmesi

Bu çalışma, çocukluk çağı ve erişkin Akut Lenfoblastik Lösemili, tedavide 6-merkaptopürin kullanan hastalarda Tiopürin S-metiltransferaz gen mutasyonlarının araştırılması amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya Temmuz 2007 - Temmuz 2010 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Erişkin ve Çocuk Hematoloji Bilim Dalında ALL tanısı konan ve tedaviye devam eden hastalar dahil edildi. 22'si erişkin, 33'ü çocuk olmak üzere toplamda 55 hasta çalışmaya alındı.Tüm hastalara moleküler hematoloji labaratuvarında Real Time PCR yöntemiyle 3 farklı TPMT gen mutasyonu (TPMT*2, TPMT*3B ve TPMT*3C) bakıldı. Hastaların tümünde TPMT *2 gen mutasyonu (homozigot ve heterozigot) negatif olarak saptandı. Hastaların 2'sinde TPMT*3B gen mutasyonu heterozigot olarak bulundu (%3,6). 2 hastada TPMT*3B ve TPMT*3C çift heterozigot olarak saptandı (%3,6). Homozigot mutant bireylere rastlanmadı.Erişkin hastaların 5'inde tedavi sırasında lökopeni gelişmişti. Bu hastalardan 4'ünde TPMT polimorfizmlerine rastlanmadı ancak 6-merkaptopürin dozu lökopeni nedeniyle azaltılmıştı (%25 oranında). Diğer 1 erişkin hastada TPMT*3B heterozigottu ve 6-merkaptopürin dozu lökopeni nedeniyle %50 oranında azaltılmıştı ve bir kez lökopeni ve enfeksiyon nedeniyle tedavisine ara verildiği görüldü. Tedaviye devam eden çocuk hastaların 30'unda lökopeni saptandı. Yine bunlardan TPMT*3B ve TPMT*3C çift heterozigot olan 2 çocuk hastanın belirgin lökopeni ve enfeksiyon nedeniyle zaman zaman tedavileri kesilmiş olarak saptandı. TPMT*3B heterozigot olan 1 çocuk hastada da lökopeni ve enfeksiyon nedeniyle tedaviye ara verildiği görüldü. Geriye kalan 27 çocuk hastada TPMT polimorfizmleri saptanmamış olup lökopeni nedeniyle doz azaltımı yapılmıştı (%25-50 oranında). Doz azaltımından yada tedavinin kesilmesinden sonra tüm hastalarda lökopenide düzelme saptandı. TPMT polimorfizmleri saptanmayan 5 çocuk hastada da hepatotoksisite bulgularına rastlandı.TPMT polimorfizmi olan hastalarda, tedavide merkaptopürinin standart dozlarda verilmesi ağır toksisiteye (başlıca yan etki lökopeni) yol açabilmektedir. Bu nedenle 6-merkaptopürin kullanımı sonrası belirgin lökopeni gelişen hastalarda, TPMT mutasyonlarının analiz edilmesi oldukça önemlidir. Böylece ilaç dozlarının bireysel olarak ayarlanması tedavi etkinliğini maksimuma çıkarmakta, yan etkileri, muhtemel mortaliteyi ve tedavi harcamalarını da minumuma indirmektedir. TPMT mutasyonları ile ilgili yöremizdeki ilk çalışmalardan olan bu çalışmamız, ileride yapılacak olan kapsamlı populasyon çalışmalarınada zemin oluşturmuştur.