Akut pankreatit tanılı hastalarda hastalık şiddetini öngörmede farklı hastalık skorlama sistemlerinin ve laboratuvar parametrelerin karşılaştırılması

Çalışmamızda AP tanısı ile AÜTF Hastanesi Gastroenteroloji Kliniğinde yatan 198 hastada SIRS kriterleri ile BISAP, mGPS ve qSOFA skorlama sistemleri ve laboratuvar parametresi olarak NLR, PLR, RDW, MPV ve CRP/Alb değerlerinin hastalık şiddetini tahmin etme üzerine prediktif etkilerinin kıyaslanması amaçlanmıştır. Bu çalışma ile AP şiddetinin önceden tahmin edilmesi ve buna göre uygun tedavi düzenlemeleri ile morbidite ve mortalitenin azaltılması ve çalışma sonucu elde edilen verilerle literatüre katkıda bulunulması hedeflenmiştir. Çalışmamıza 01 Kasım 2021-15 Kasım 2022 tarihleri arasında AP tanısı ile Gastroenteroloji Kliniğimizde takip edilen 198 hastanın verileri retrospektif olarak dahil edildi. Çalışmadan aktif kemoterapi alan malignite hastaları ve veri eksiği bulunan hastalar çıkarıldı. Hastaların hastaneye yatışı sırasındaki SIRS kriterleri ile BISAP, mGPS ve qSOFA skorlama sistemlerine ve laboratuvar parametresi olarak NLR, PLR, RDW, MPV ve CRP/Alb değerlerine bakıldı. Skorlama sistemleri ile hastalar hastalık şiddetine göre ayrıldı ve bu gruplar kendi aralarında laboratuvar parametreleri ile kıyaslandı. Skorlama sistemlerine göre hastalarda mortalite, YB yatış durumu ve yatış süresi karşılaştırıldı. Veriler IBM SPSS V23 ile analiz edildi. Önem düzeyi p<0,050 olarak alındı. Çalışmaya katılan hastalarda erkek hastaların sayısı kadın hastalardan fazladır. Hastaların yaş aralığı 21-92 arasında olup, yaş ortalaması 57,47'di. Karın ağrısı en sık hastaneye başvuru şikayetidir. En sık görülen etiyolojik neden biliyer olarak saptandı. NLR'nin ortalama değeri 9,15, PLR'nin ortalama değeri 224,18 olarak elde edildi. RDW'nin ortalama değeri 14,02 olarak bulunurken, MPV'nin ortalama değeri 10,34 olarak bulundu. Hastalarda albuminin ortalama değeri 38,04 olarak, CRP'nin ortalama değeri 58,16 şeklinde saptanırken Crp/Alb ortalama değeri ise 0,00166 olarak elde edildi. MPV ortalama değeri dışında veriler literatürle benzerdi. SIRS kriterlerinden ≥2 olanlar pozitif gruba alındı. BISAP skoru ve mGPS skoru ≥3 olanlar ciddi hastalık grubuna alındı. qSOFA da ise ≥2 puan alanlar ciddi hasta olarak değerlendirildi ve hasta sayısı 1'di. Çalışmamız sonucunda qSOFA skoruna göre yeterli hasta olmadığı için karşılaştırma yapılamadı. NLR SIRS pozitif ve mGPS skoruna göre ciddi hastalık olan grupta, PLR mGPS ciddi olan hastalık grubunda, RDW BISAP skoruna göre ciddi AP grubunda ve SIRS pozitif olan hastalarda, CRP/Alb BISAP ve mGPS'ye göre ciddi hastalığı olan ve SIRS pozitif olanlarda istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek bulundu. mGPS skoruna göre ciddi hastalık grubunda YB yatışı ve ortalama hastane yatış süresi istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek bulundu. Çalışmamızda değerlendirilen skorlama sistemlerindeki hafif ve ciddi hastalık grupları birbirleri arasında kıyaslandı ve sonuç olarak skorlama sistemlerinin kendi aralarında hastalık şiddetini öngörmek için korele olmadığı görüldü. Verilerimizin bir kısmı literatürle uyumlu olarak bulundu. Literatür taramasında SIRS skoru ve AP arasındaki ilişkiyi inceleyen doğrudan bir çalışmaya rastlanmamış olup çalışmamız SIRS ve AP şiddeti ilişkisi konusunda literatür için bir ilki yansıtmaktadır. Daha önce benzer çalışmalar olmasına rağmen karşılaştırma yaptığımız skorlama sistemlerinin literatürdeki diğer çalışmalara göre daha fazla olması nedeniyle çalışmamızda CRP/Alb nin prediktif değeri daha net görülmüştür.