Aldatmaya yönelik objektif ve sübjektif işaretler: Türkiye'ye özgü işaretlerin tespiti ve kültürlerarası karşılaştırma

İnsanlar tarih boyunca karşılarındaki kişilerin sözlü ve yazılı ifadelerinin doğru ya da yalan olma durumlarını saptamayı amaçlamışlardır. Buna yönelik olarak bazı sözlü ya da sözsüz işaretler zaman içerisinde belirlenmiştir. Söz konusu işaretlere yönelik inançların bazıları yapılan araştırmalarla bilimsel olarak desteklenmiş ve nesnel inançlar olarak kabul edilmiş, desteklenmeyenler de öznel inançlar olarak ortaya çıkmıştır. Araştırmada Türk toplumunda yalan saptama ile mesleklerinin gereği olarak uğraşan profesyoneller ile genel toplum yapısının bu konudaki inançlarının sorgulanması amaçlanmıştır. Bu amaçla önce yalan ve doğruluk saptamayla meslekleri gereği ilgilenen yedi ayrı profesyonel ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme yapılmıştır. Verilerin çözümlenmesi sonucunda kolluk personeli nesnel inançlar bakımından daha başarılı olmakla beraber, öznel inanç sayısı da yüksek bulunmuştur. Buradan elde edilen veriler ışığında hazırlanan nicel ölçme aracı sosyal medya üzerinden paylaşılarak çevrimiçi yanıtlanmıştır ve araştırmaya 2029 kişi katılmıştır. Elde edilen veriler SPSS istatistik programı ile çözümlenmiş ve Jandarma-Askeri Personel kategorisindeki katılımcıların nesnel inanç bilgisi ile adalet mensupları, polisler, öğrenciler ve çalışmayanlar arasında anlamlı bir farklılık ortaya çıkmıştır. Sorulan açık uçlu soruların değerlendirilmesinde de yalancıların anlattıkları ile sık sık ters düştükleri, konuştukları kişi ile yakınlık kurmaya çalıştıkları ve bakışlarını kaçırdıkları inançlarına sahip oldukları anlaşılmıştır. Yapılan karşılaştırmada alınan sonuçların uluslararası alanyazınla uyumlu olduğu sonucuna ulaşılmıştır.