Aliya İzzetbegoviç'in ilmî şahsiyeti ve siyâset felsefesi

Aliya İzzetbegoviç, çok yönlü bir mütefekkir, Batı felsefesini çok iyi anlamış bir düşünür ve devlet adamıdır. Kendi zihin dünyasına uygun olarak geliştirdiği din anlayışı, onun düşünce ekseninin temelini oluşturur. Bu temel üzerine anlamlandırdığı Hristiyanlık, Yahudilik ve İslam onda ideolojik bir okumayla yorumlanmıştır. Ona göre İsa Musa ve Muhammed insana ait olan üç yönelimi temsil etmektedir. Maneviyatçı dünya görüşü, (İsa) ve materyalist dünya görüşü (Musa) bu ikili düalist kurgu ona göre hayat karşısında çelişkilidir. Bu çelişkili olma durumu ise ancak İslam ile aşılabilir. İslam iki kutuplu birliğin bizzat kendisidir. Düalizmden yola çıkarak ulaştığı bu birlik anlayışı İzzetbegoviç'te her alanda kendini göstermektedir. Siyasette hem batı tarzı felsefeye eleştiriler getirmiş, hem de İslam dünyasına hâkim olan yönetim şekillerine karşı demokratik adil, özgürlüklerden yana panislamist bir duruş sergilemiştir. İzzetbegoviç'in gerek entelektüel boyutunun, gerek siyasi çizgisinin Türkiye'de ve tüm İslam âleminde okunup anlaşılmasının çok önemli olduğunu düşünüyoruz.