Altın fiyatını belirleyen talep yönlü faktörlerin analizi: Türkiye için bir uygulama

Altın Dünya'da her zaman önemli olmayı başarmış değerli bir madendir. Asırlardır in-sanların farklı amaçlarına hizmet etmiştir. Yeryüzünde az olması, her yerde para yerine geçebilmesi, bozulmaması, geri dönüşümü olması, aşınmaması, elektik ve ısıyı kolay eletmesi gibi fiziksel ve kimyasal özelliklere sahip olan bu değerli maden insanların peşinden gitmesine sebeptir. Altının fiziksel ve kimyasal özellikleri onun kullanım alan-larını oldukça geniş bir boyuta taşımaktadır. Uzun yıllar boyunca parasal sistemde bir değişim aracı olarak kullanılmış ve uluslar arası finansal piyasada yoğun şekilde işlem görmektedir. Halen dünyada birçok ülke tarafından rezerv aracı olarak kullanılmaya devam etmektedir. Çalışmada altın ve altının tarihine dair kapsamlı açıklama yapılmıştır. Dünya ve Türki-ye'de ki altının kullanım şekilleri alanları ve altın piyasaları açıklanmıştır. Altının rağbet görme nedenleri ve altını etkilen faktörlere değinilmiştir. Bu çalışmada altının arz yönü inelastik yapıya sahip olmasından dolayı altının talep yönü ele almaktayız. Mart 2003 Mayıs 2016 dönemini kapsayan bu çalışmada aylık veriler kullanılmıştır. Altın fiyatlarını etkilediği düşünülen değişkenler Dow Jones endeksi, gümüş fiyatları, ham petrol fiyatları, BİST, reel efektif döviz kuru, enflasyon oranları FMOLS, DOLS ve CCR eşbütünleşme testleri kullanılarak analiz edilmiştir. Enflasyon ve döviz kuru değişkenleri durağan seriler oldukları için modele dahil edil-memiştir. Çalışmada mevsimsellikten arındırılmış, logaritmik seriler kullanılmıştır. Çalışmada öncelikli olarak serilerin durağan olup olmadığını sınamak amacıyla ADF (1979), Phillips-Perron (1988) ve KPSS (1992) birim kök testleri kullanılmıştır. Johansen eşbütünleşme testi yapılmıştır. Johansen eş bütünleşme testinin yapılabilmesi için serilerin aynı dereceden durağan olması gerekmektedir. Bu nedenle durağan seriler olan enflasyon ve kur değişkeni eş bütünleşme analizlerine dahil edilmemiştir. Tahmin sonuçları incelendiğinde enflasyon, kur ve petrol değişkenlerinin anlamlı olma-dığı görülmektedir. Bununla birlikte regresyon tahmininden elde edilen sonuçlar eş bü-tünleşme tahmin sonuçları ile benzerlik göstermektedir. Eş bütünleşme analizinden farklı olarak regresyon modelinde kur değerinin anlamlı olmadığı görülmektedir. İstanbul Borsası'ndaki değişmeler altın fiyatlarını negatif etkilerken, gümüş fiyatları ve Amerikan borsasındaki değişmeler altın fiyatlarını pozitif etkilemektedir. Anahtar Kelimeler : Altın, Altın Fiyatı, Altın Talebi