Amerikan kolejleri ve bu kolejlerin Türk toplum yapısına sosyo-kültürel etkileri

Bu araştırma, Türkiye'de faaliyet gösteren Amerikan kolejlerinin ortaya çıkış gerekçelerini, eğitim-öğretim faaliyetlerinin genel özellikleri ile Amerikan kolejlerinin Türk toplum yapısına sosyo-kültürel etkilerini tespit etmeyi amaçlamaktadır.Alan araştırması modeline dayalı olarak gerçekleştirilen araştırma kapsamında, verilerin toplanmasında belgelerden yararlanma ya da doküman incelemesi kullanılmıştır. Araştırmanın problemine çözüm bulmak amacıyla American Board of Commissioner for Foreign Mission Arşivi, American Board Heyeti Arşivi, Başbakanlık Osmanlı Arşivi ve MEB Talim Terbiye Kurulu Arşivinde bulunan belgelerden faydalanılmıştır. Ayrıca konuyla ilgili yerli ve yabancı kaynaklar ile Amerikan okullarını kuran ya da bu okullarda faaliyet göstermiş olan kişilerin yayınlanmış araştırma ve anıları da araştırma kapsamında kullanılmıştır.Belgelerden ve dokümanlardan toplanan veriler değerlendirilmiş ve araştırmanın amaçları doğrultusunda çözümlenmiş ve anlamlandırılmıştır.Araştırma sonucunda, Türkiye'deki Amerikan kolejlerinin neredeyse tamamının Amerikan Board tarafından kurulmuş ve idare edilmiş olduğu ve bu kolejlerin öğrenci profillerinin özellikle Cumhuriyet öncesi dönemde bulunduğu bölgeye göre genellikle Rumlardan ya da Ermenilerden oluştuğu görülmüştür. Bu kolejlerin öğretim programlarında Osmanlı Devleti bünyesinde yaşayan gayrimüslimlerin dillerinin öğretimine de büyük önem verilmiş ve bunlara ait milli bir literatür oluşturmaya çalışılmış; bu çalışmalar, Amerikalı misyonerlerin basın yayın faaliyetleriyle desteklenmiştir. Öte yandan Amerikalı misyonerler ve bunların kurmuş oldukları kolejlerin çalışmaları, Türk toplumunda çeşitli maddi ve manevi kültürel unsurların da değişiminde etkili olmuştur.Anahtar Kelimeler: Amerikan Kolejleri, Amerikalı Misyonerler, Din Eğitimi, Dil Eğitimi, Basın Yayın Faaliyetleri, Kültürel Değişim.