Amphora buluntuları ışığında Phaselis'in Akdeniz ticaretindeki yeri

Phaselis, Antalya İli, Kemer İlçesi sınırları içerisinde ve Pamphylia Körfezi'nin batı sahilinde yer almaktadır. Birçok antik yazarın aktarımlara göre Phaselis, MÖ 691/690 yıllarında Rhodos kenti Lindos önderliğinde kurulmuştur. Antik literatürde özellikle Arkaik, Klasik ve Hellenistik dönemlerde adından sıkça bahsettiren kent, üç limanı ve lagünü ile önemli bir emporion merkezi görünümündedir. Phaselis'te, antik kaynakları destekleyecek arkeolojik veriler, kentte yürütülen çalışmaların sınırlı olması sebebiyle oldukça kısıtlıdır. Bu eksikliği gidermek, konuyu çok yönlü ve bütünsel bakış açısı içerisinde değerlendirmek amacıyla başlatılan çalışmamızda, Phaselis kazı, yüzey ve sualtı buluntularının belgelenmesi, tanımlanması, tipolojik ve dönemsel sınıflandırılmaların yapılarak tarihlendirilmesi hedeflenmiştir. Bu bağlamda söz konusu çalışmanın ana materyalini ticari amphoralar oluşturmaktadır. Amphoralar üzerine yapılan çalışmalarda, 54 farklı tip amphora formunun, bunların Akdeniz'in değişik kent ve kültürlerine ait 22 farklı kökene ait olduğu, aynı zamanda da kronolojik olarak MÖ V. yüzyıl başları ile MS 13. yüzyıl aralığına tarihlendiği tespit edilmiştir. Kökeni ve formu belirlenebilen ithal amphoraların yanı sıra yerel üretim olduğu saptanan ve dört ana tip ile iki farklı alt formuyla literatüre ilk defa kazandırılacak olan Phaselis amphoraları da ele geçmiştir. Çalışmanın ana materyalini oluşturan amphoralar, antik kaynaklar ile epigrafik verilerle bütüncül bir bakış açısı içinde incelenmiş ve antik dönemde ticareti, emtia hacmi ve tüccarlarıyla ön plana çıkan, ünü neredeyse tüm Akdeniz'e yayılan Phaselis'in, komşu bölge ve kültürlerle olan ilişkilerini tespit etmek hedeflenmiştir. Netice olarak, çalışmamızda yer alan somut arkeolojik materyali destekler nitelikteki antik kaynaklar ve epigrafik veriler ışığında; Phaselis'in tarihsel süreçte Akdeniz'deki rolü, üretim-dağıtım organizasyonu, etkinliği, iletişimi ve etkileşimi ortaya konulmaya çalışılmıştır.