Anadolu liselerinde görevli öğretmenlerin iş çevresine uyum düzeyleri (Diyarbakır ili örneği)

Bu araştırmanın amacı, Anadolu liselerinde görevli öğretmenlerin iş çevrelerine uyum düzeylerinin nasıl olduğunu belirlemektir. Bu nedenle, öğretmenlerin iş çevrelerini oluşturan "okul", "iş", "meslektaş" ve "yöneticiler" ile olan uyum düzeylerini belirlemek amacıyla öğretmenlerin öğrenim durumu, cinsiyet, medeni durum, alan, mesleki kıdem ve okul büyüklüğü değişkenlerine göre algıları arasında anlamlı bir fark olup olmadığı araştırılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2012-2013 eğitim-öğretim yılında Diyarbakır il merkezinde bulunan 14 resmi Anadolu lisesinde görevli 424 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise, evrenden random yöntemiyle seçilen 215 öğretmen oluşturmuştur. Bu durumda, örneklemin evreni temsil etme oranı % 50,7'dır. Araştırmada, veri toplama aracı olarak, Demirkasımoğlu (2012) tarafından hazırlanan "Kamu ve Özel İlköğretim Okulu Sınıf Öğretmenlerinin Psikolojik Sözleşme Algıları ve İş Çevresine Uyum Düzeyleri ile İlişkisi" adlı doktora çalışmasının veri toplama aracının ikinci bölümü olan "Öğretmenlerin İş Çevresine Uyum Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçme aracı 4 alt boyuttan oluşmuştur. Bunlar: "Öğretmen-Okul Uyumu", "Öğretmen-Meslektaş Uyumu", "Öğretmen- İş Uyumu" ve "Öğretmen-Yönetici Uyumu" dur. Ölçme aracında, Anadolu liselerinde görevli öğretmenlerin iş çevresine uyum düzeylerini ölçmeye yönelik 22 soru bulunmaktadır. Verilerin analizinde; SPSS 20.0 programından yararlanılarak, aritmetik ortalama ve standart sapma puanları hesaplanmıştır. Öğrenim durumu, cinsiyet ve medeni durum değişkenleri için t-testi; alan, mesleki kıdem ve okul büyüklüğü değişkenleri için ise tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Anlamlılık düzeyi 0,05 olarak alınmıştır. Araştırma sonucunda, öğretmenlerin iş çevrelerine uyum düzeylerinin ölçek bazında "orta" düzeyde ( = 3,23) olduğu saptanmıştır. Ortalaması en yüksek ve aynı düzeyde çıkan alt boyutlar "Öğretmen-Okul Uyumu" ve "Öğretmen- Meslektaş Uyumu" dır. Ortalaması en düşük çıkan boyut ise "Öğretmen- Yönetici Uyumu" dır. Öğrenim durumu, cinsiyet ve medeni durum değişkenlerine ilişkin yapılan analiz sonucunda alt boyutların hiçbirinde anlamlı bir fark saptanmamıştır. Alana ilişkin yapılan analiz sonucunda "Öğretmen-İş Uyumu" ve "Öğretmen-Yönetici Uyumu" alt boyutlarında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Ancak, "Öğretmen-Okul Uyumu" ve "Öğretmen-Meslektaş Uyumu" alt boyutlarında anlamlı bir fark saptanmıştır. Mesleki kıdeme ilişkin yapılan analiz sonucunda sadece "Öğretmen-Meslektaş Uyumu" alt boyutunda anlamlı bir fark bulunmuş, diğer alt boyutlarda herhangi anlamlı bir fark bulunmamıştır. Okul büyüklüğüne ilişkin yapılan analiz sonucunda ise sadece "Öğretmen-Yönetici Uyumu" boyutunda anlamlı bir fark bulunmuş olup, diğer boyutların hiçbirinde anlamlı bir fark bulunmamıştır. Öğretmenlerin iş çevresine uyum ölçeğinde, en yüksek ortalamaya sahip madde "Öğretmen- Meslektaş Uyumu" alt boyutunda yer alan "Meslektaşlarımla iyi geçinirim" maddesidir ( = 4,19/Çok Katılıyorum, 18. madde). Ölçme aracındaki en düşük ortalamaya sahip madde ise "Öğretmen- Okul Uyumu" alt boyutunda yer alan "Okulumda uygulanan politikaların büyük çoğunluğunu benimsiyorum" maddesidir ( = 2,52/Az Katılıyorum, 4. madde). Anahtar Kelimeler: Anadolu lisesi, uyum, iş uyumu, iş çevresine uyum.