Somali ile diğer Doğu Afrika topluluğu ülkeleri arasındaki ikili ticaret ilişkilerinin analizi panel çekim modeli yaklaşımı

Bu araştırmanın amacı, 2015'ten 2022'ye kadar olan dönemlerde Somali ile diğer Doğu Afrika Topluluğu ülkeleri arasındaki ikili ticareti panel çekim modeli ile analiz etmektir. Çalışma, Somali ile ticaret yapan muhatapları arasındaki ticaret dinamiklerini şekillendiren faktörleri ve ilişkileri incelemektedir. Bu çalışma, Somali'nin diğer EAC üye ülkeleriyle ikili toplam ticaretini analiz etmek için rastgele etki methodunu (REM) kullanmıştır. Dünya Bankası ve Global-Economy aracılığı ile toplanan panel veriler kullanılmıştır. Çalışmada bağımlı değişken olarak toplam ticaret kullanılırken, gayri safi yurtiçi hasıla, doğrudan yabancı yatırım, ticaret açıklığı, işsizlik, nüfus ve mesafe bu çalışmanın bağımsız değişkenleridir. Çalışmada kukla değişkenler olarak ortak dil, ortak sınır ve kara sınırı kullanılmıştır. Çalışma, Somali ile ticaret ortağı ülkeler arasındaki Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH) oranının bağımlı değişken üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif bir etki gösterdiğini bulmuştur. Ticaret açıklığı oranı bağımlı değişkenle güçlü bir pozitif ilişki göstermektedir, nüfus oranı bağımlı değişkenle istatistiksel olarak anlamlı pozitif korelasyona sahiptir, işsizlik oranı istatistiksel olarak negatif anlamlı bir etki göstermektedir. Doğrudan yabancı yatırımın bağımlı değişken üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etki göstermediği bulunmuştur. Ayrıca ortak dilin ikili ticaret akışlarını önemli ölçüde kolaylaştırdığı, şaşırtıcı bir şekilde ortak sınırların ikili ticaret akışları üzerinde önemli ve beklenmedik bir olumsuz etki gösterdiği bulunmuştur. Bu bulgu, paylaşılan bir sınırın varlığının ikili ticaretin artmasını garantilemediğini ve sınır ötesi ticaret dinamiklerini etkileyen belirli ekonomik, politik ve kurumsal faktörlerin daha fazla araştırılması gerektiğini öne sürmektedir.