Sırbistan'da Avrupa Birliği'ne ilişkin parti yönelimlerinin bir analizi: Siyasi rekabet, ideoloji ve kimlik siyaseti

Bu tez çalışması, Avrupalılaşma için iç politika dinamiklerinin önemli olduğu varsayımına dayanarak Sırbistan - Avrupa Birliği (AB) ilişkilerini, süreçte eşik bekçisi olarak kritik rol oynayan siyasi partiler üzerinden incelemektedir. Araştırmada siyasi partilerin AB, AB üyeliği ve Avrupalılaşmaya yönelik pozisyonlarının tespiti ve partiler-arası farklılıkların karşılaştırmalı analizi için ilk olarak nicel uzman anketi; altında yatan nedenler ve meşrulaştırma stratejileri içinse parti dokümanlarının nitel tematik içerik çözümlemesi yöntemleri kullanılmıştır. Uzman anketi yardımıyla, siyasi partiler üç kategoriye ayrılmıştır: Avrupa Yanlısı, Yumuşak ve Katı Avrupa Karşıtı. Nedensel açıklama için, üç model (siyasi rekabet, ideoloji ve kimlik siyaseti) yardımıyla oluşturulan sekiz alternatif hipotez üzerinden karşılaştırma testleri yapılmıştır. Parti dokümanlarının tematik içerik analizi için kodlar yardımıyla tümden gelim yöntemi kullanılmıştır: Normatif, kimliksel, rasyonel, Kosova ve Rusya alternatifi. Belgrad'daki mevcut siyasal düzlem, eski ile yeninin, kimlik ile rasyonalitenin alternatif söylemleri üzerinden inşa edilmiş belirgin bir hizipleşmeye dayanmaktadır. Ampirik veriler, Sırbistan'daki parti yönelimlerinin kimlik siyaseti üzerinden şekillendiğini ortaya koymaktadır. Normatif perspektiften uzak olan Avrupa-taraftarlığı, stratejik/rasyonel bir dış politika oryantasyonu olarak araçsallaştırılırken; Avrupa karşıtlığı tarihin gölgesinde şekillenmektedir. Taraftar partiler rasyonel aktör modeline uygun olarak AB gündemini, muhtemel kazanım ve vaatlere odaklanarak yeni bir Sırbistan'ın inşası üzerinden çerçevelendirmektedir. Sırbistan'da Avrupa karşıtları ise yakın geçmişte yaşananlara ve Kosova sorununa yoğunlaşarak Batı'yı/AB'yi ötekileştirmeye devam etmekte ve Rusya'yı dış politika alternatifi olarak sunmaktadır.