Anayasal zeminde doğal yargıç ilkesi

Doğal yargıç ilkesi, pek çok alt ilke ve haktan oluşan adil yargılanma hakkının temel bileşenlerinden biridir. Bu ilke aynı zamanda, adil yargılanma hakkının ve hukuk devleti ilkesinin güvencesi niteliğindedir. Adil yargılanma hakkının gereklerine uygun bir yargılama faaliyeti için öncelikle doğal yargıç ilkesine uygun kurulan mahkemelere ihtiyaç duyulmaktadır. Mahkemelerin kanunla ve yargılama konusu olaylardan önce kurulması temeline dayalı doğal yargıç ilkesi, olağanüstü mahkemelerin kurulmasını yasaklamaktadır. Bu çerçevede, ilkenin çalışmamızda detaylandırılacak üç alt unsurdan oluştuğu söylenebilir. Birbirini tamamlayan bu unsurlardan birinin yokluğu halinde, ilke ihlal edilmiş olacaktır. Doğal yargıç ilkesi, ulusal hukuk metinleri olan devlet anayasalarında ve uluslararası insan hakları belgelerinde düzenlenmesi bakımından oldukça önemlidir. Bu düzenlemeler ile ilkeye ulusal ve uluslararası hukuki koruma sağlanması amaçlanmıştır. Bu tez, doğal yargıç ilkesine kavramsal bir çerçeve oluşturmak ve ülkemizde söz konusu ilkeyi ihlal ettiği ileri sürülen yargılamaları, dönemin anayasal düzenlemeleri doğrultusunda değerlendirmek amacıyla hazırlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Doğal Yargıç İlkesi, Kanuni Hâkim İlkesi, Adil Yargılanma Hakkı, Bağımsızlık ve Tarafsızlık, Hukukun Temel İlkeleri.