Ankara Şehir Hastanesi evde sağlık birimine kayıtlı hastaların uygunsuz ilaç kullanımı açısından değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Yaşadığımız yüzyılın en önemli demografik olgusu nüfusun yaşlanmasıdır. Yaşlanma ile beraber organ fonksiyonları azalmakta ve beraberinde kronik hastalıklarda artış olmaktadır. Bu durum yaşlılarda çoklu ilaç kullanımını beraberinde gerektirmektedir. Yaşlı hastalarda potansiyel olarak uygunsuz olabilecek ilaçların kullanımını belirleme ve değerlendirme önem arz etmektedir. Bu çalışmada, Ankara Şehir Hastanesi Evde Sağlık Birimi'ne kayıtlı 65 yaş ve üstü hastalarda çoklu ilaç kullanımının tespit edilmesi, ilaçların 2015 AGS Beers Kriterleri ve 2019 AGS Beers kriterlerine göre uygun olup olmadığının belirlenmesi, iki versiyon arasında klinik açıdan anlamlı farklılıkların olup olmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmamız tanımlayıcı özellikleri olan retrospektif tipte bir çalışmadır. Evreni Ankara Şehir Hastanesi Evde Sağlık Birimi'ne kayıtlı 65 yaş ve üstü tüm hastalar oluşturmaktadır. Çalışmamız için oluşturulan veri toplama şablonu hasta dosyalarına bakılarak doldurulmuştur. 01.09.2019 – 01.11.2019 tarihleri arasında veriler toplanmıştır. Ankara Şehir Hastanesi Evde Sağlık Birimi'ne kayıtlı 659 hasta dosyası taranmıştır. Çalışmamızdaki katılımcılardan bazıları vefat ve hasta dosyasındaki bilgilerin eksik olması gibi nedenlerle çalışma dışında bırakılmış olup toplam 493 hastaya ait veriler analiz edilmiştir. İstatistiksel değerlendirme için elde edilen veriler IBM SPSS Statistics 22 programı kullanıldı. Bulgular: Çalışmaya 354'ü (%71,8) kadın 493 hasta dahil edildi. Yaş ortalaması 83,74 ± 7,68'di. Hastaların tanılı hastalık sayısı ortalaması 4,77±1,80 olup en sık görülen hastalıklar, hipertansiyon, yaygın anksiyete bozukluğu, diabetes mellitus idi. 490 hastanın kullandığı en az bir ilacı olup ilaç sayısı ortalaması 7,02±2,87 idi. En sık kullanılan ilaç grupları sinir sistemi ve kalp damar sistemi ilaçlarıydı. Hastaların 306'sında (%62,4) polifarmasi, 91'inde (%18,6) aşırı polifarmasi saptandı. Potansiyel UİK durumu 2015 ve 2019 Beers kriterlerine göre 211 hastada saptandı. 2015 Beers Kriterlerine göre 358, 2019 Beers Kriterlerine göre 383 etken maddede UİK durumu belirlendi. Her iki versiyona göre en sık uygunsuzluk antipsikotik olan ketiapinde saptandı. Polifarmasi görülen hastalarda her iki versiyona göre de UİK sıklığı daha fazlaydı. Sonuç: Polifarmasiyle orantılı bir şekilde hastalar arasında UİK durumu da yarıya yakın bir oranda fazla olup polifarmasi varlığı UİK durumu sıklığını artırmaktadır. 2015 ve 2019 AGS Beers Kriterlerinin UİK durumunu saptama açısından hasta sayıları eşit olmasına rağmen, 2019 versiyonunda daha fazla etken maddede uygunsuzluk saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Polifarmasi, Beers Kriterleri, Uygunsuz İlaç Kullanımı, Evde Sağlık