Ankara Üniversitesi Tıp fakültesi Aile Hekimliği ile endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları polikliniklerinde esansiyel hipertansiyon ve tip 2 diabetes mellitus tanılı hastaların güçlendirme düzeylerinin belirlenmesi

Amaç: Bu çalışma ile sık görülen kronik hastalıklardan olan esansiyel hipertansiyon ve tip 2 diabetes mellitus tanılı hastaların güçlendirme düzeylerini ve aralarında fark olup olmadığını belirlemeyi amaçlamaktayız. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız kesitsel bir araştırma olup Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği ile Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları polikliniklerine 10.10.2022 -15.12.2022 tarihleri arasında başvuran, dahil edilme kriterlerine uyan ve çalışmaya katılmayı kabul eden esansiyel hipertansiyon ve/veya tip 2 diabetes mellitus tanılı hastalardan oluşmaktadır. Hastalardan iki bölümden oluşan anket formunu doldurmaları istenmiştir. Birinci bölüm; kişisel ve hastalıkla ilişkili bilgileri içeren 11 soruluk anketten oluşmaktadır. Bu bölümde hastanın; cinsiyeti, yaşı, eğitim durumu, medeni durumu, kaç yıldır tanısı olduğu, mevcut tedavileri, bir diyet programı olup olmadığı ve son bir yıl içinde hastalığı nedenli acil başvurusu/ yatarak tedavi alma hikayeleri olup olmadığı sorulmuştur. İkinci bölümde ise 2012 yılında Small tarafından geliştirilen, 2018 yılında Kaya ve Işık tarafından Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği yapılan 37 soruluk 'hasta güçlendirme ölçeği' kullanılmıştır. Ölçek soruları 1 ile 5 arasında puanlanmaktadır. Ölçekten alınan puan 5'e doğru yükseldikçe hasta güçlendirme yüksek, 1'e doğru indikçe hasta güçlendirme düşük olarak değerlendirilmiştir. Hastaların kişisel ve hastalıkla ilişkili bilgileri ile güçlendirme düzeyleri arasında fark olup olmadığı incelenmiştir. Bulgular: Çalışmamıza Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları polikliniğine başvuran 300 hasta ile Aile Hekimliği polikliniğine başvuran 134 hasta olmak üzere toplam 434 hasta dahil edilmiştir. Çalışmaya alınan hastaların %63.4'ü (n=275) kadın, %36.6'sı (n=159 ) erkektir. Yaş ortalaması 56.48±11.42 yıl olup hastaların yaşı 19 ile 88 arasında değişmektedir. Çalışmamızda; 126 hastanın tip 2 diyabet, 161 hastanın hipertansiyon ve 147 hastanın her iki hastalık tanısı bulunmaktadır. Hastaların ölçek puanları incelendiğinde alt boyutlar arasında en yüksek ortalamanın kimlik/özdeşlik, en düşük ortalamanın ise başkaları ile etkileşim olduğu görülmüştür. Tip 2 diyabet tanılı hastaların güçlendirme düzeyleri, iki hastalık tanısı olan gruba göre daha yüksek bulunmuştur. Hastaların tanı süreleri ile güçlendirme düzeyleri arasında bir ilişki olup olmadığı değerlendirildiğinde her iki hastalık grubunda da anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür. Yaşa göre güçlendirme puanlarına bakıldığında, 18-34 yaş grubundaki hastaların 65 yaş ve üzeri hastalara göre güçlendirme düzeylerinin daha fazla olduğu görülmüştür. Üniversite mezunu hastaların diğer gruplara göre hasta güçlendirme düzeyleri daha yüksek bulunmuştur. Sonuç: Tip 2 diyabet tanılı hastaların güçlendirme düzeyleri, tip 2 diyabet ve hipertansiyon tanıları bir arada olan gruba göre daha yüksek olduğu bulunmuştur. Tip 2 diyabet ve hipertansiyon tanılı hastaların güçlendirme düzeyleri arasında ise anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür. Anahtar kelimeler: Hasta güçlendirme, tip 2 diabetes mellitus, esansiyel hipertansiyon