Ankara Vakıf Eserleri Müzesi teşhirinde bulunan tezhipli el yazmalarının Klasik ve Geç Dönem süsleme özelliklerinin karşılaştırılması

Türk-İslam Sanatları içerisinde önde gelen süsleme sanatlarından biri olan tezhip, İslami dönemle birlikte estetik ve mana bakımından mükemmeli yakalamaya çalışmıştır. Bu açıdan mükemmelliğin yansıması olan örnekleri inceleyip topluma sunmak önemli bir görevdir. Bunun için araştırmada günümüzde unutulmaya yüz tutmuş tezhip sanatının eski örneklerini gün yüzüne çıkarmaya çalışılmıştır. Bu nedenle Ankara Vakıf Eserleri Müzesi teşhirinde bulunan El yazmaları içerisinde yer alan değişik yüzyıllarda yapılmış Türk tezhip sanatının örneklerinin motif ve kompozisyon özelliklerini belgelemek ve karşılaştırmalı olarak yüzyıllar arası değişimi ortaya koymak amaç edinilmiştir.Araştırma bir betimleme çalışması olup, evreni Müzede bulunan XVI.- XIX. Yüzyıllar arası tezhip örneklerini kapsamaktadır. Bu bağlamda Söz konusu tarihler arasında yapılmış teşhirde bulunan 14 tezhipli el yazması örneklem olarak incelenmiştir.Çalışmanın kavramsal çerçevesini oluşturmak üzere literatür taraması yapılmış, ilgili yerlerden izin alınarak fotoğraf çekimi, ölçü alımı yapılmış ve envanter bilgileri derlenmiştir. Daha sonra elde edilen veriler bulgular ve yorum bölümünde sunulmuştur.Araştırmada elde edilen bulgulara göre Tezhip kompozisyonlarının ortaya çıkışı için bir araya getiren motifler kendi içlerinde çeşitlilik göstermişlerdir. Bitkisel motifler, hayvansal motifler, bulutlar, münhaniler, geometrik geçmeler, zencerekler, barok, rokoko ve bunların yanında natüralist çiçek ve stilize çiçeklerin yer aldığı belirlenmiştir. Eserlerde en çok yaprak motifi ve minik çiçekler kullanılmıştır. En az olarak kullanılan motifler ise kurdele, spiral, saz yolu, hatayi, lotus ve geçme olmuştur.Yapılan araştırma sonucunda eserlerin boyutlarında çok fazla bir değişme olmadığı görülmüştür. En boy oranları hemen hemen birbirine orantılı olarak yapıldığı anlaşılmıştır. Müzede teşhir edilen ürünlerin en çoğu 16. Yüzyıla aitken 17. Yüzyıla ait olan hiçbir eser bulunmadığı görülmektedir.Renk açısından ise bütün hepsinde altın, altından sonra da ağırlıklı olarak mavinin tonları kullanılmıştır. Ayrıca dönem özelliklerine göre diğer renklerde kullanılmıştır. Dönem sonuna doğru renklerde daha canlılık ve farklılık görülmektedir.