Annenin vücut ağırlığının anne sütü ve kord kanındaki ı̇yot konsantrasyonu ve bebekte büyüme parametreleri ile ilişkisi

Annenin vücut ağırlığının anne sütü ve kord kanındaki iyot konsantrasyonu ve bebekte büyüme parametreleri ile ilişkisini değerlendirmek amacıyla yapılan bu araştırmaya, Alanya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniği'nde yeni doğum yapmış, gebelik öncesi BKİ'sine göre (18,5-24,9 kg/m2) normal (n=42) ve hafif şişman-obez (≥25 kg/m2) olmak üzere (n=42) toplam 84 anne ve bebekleri katılmıştır. Sosyo-demografik özellikler, beslenme alışkanlıkları, iyot kullanımı ile ilgili bilgileri, annelerin kan biyokimyasal parametreleri, 24 saatlik hatırlatma yöntemi ile alınan besin tüketim kaydı ve besin tüketim sıklığına ilişkin bilgileri içeren anket formu uygulanmış olup, kadınların ve bebeklerin (vücut ağırlığı, boy uzunluğu ve baş çevresi) antropometrik ölçümleri alınmıştır. Doğum sonrası süreçte kord kanı ve anne sütü (kolostrum) numunelerinde iyot konsantrasyonu Sandell-Kolthoff reaksiyonu ile leptin, adiponektin ve IGF-I konsantrasyonları ise ELISA yöntemi kullanılarak ölçülmüştür. Anne sütü iyot konsantrasyonunun hem normal vücut ağırlığındaki hem de hafif şişman obez olan kadınlarda yetersiz (<100 μg/L) olduğu saptanmıştır. Maternal diyet ile günlük iyot alımı, anne sütü iyot konsantrasyonu ve kord kanı iyot konsantrasyonu normal vücut ağırlığına sahip kadınlarda sırasıyla 184,4±73,8 μg, 16,6±4,9 μg/L ve 32,9±4,8 μg/L iken hafif şişman-obez kadınlarda sırasıyla 186,6±72,3 μg, 18,2±6,7 μg/L ve 31,9±6,7 μg/L olarak saptanmıştır. Hafif şişman-obez kadınların maternal diyet ile iyot alımı ve anne sütü iyot konsantrasyonu normal vücut ağırlığındaki kadınlardan daha yüksektir (p>0,05). Her iki grupta yer alan kadınların maternal diyet iyot alımları ile kord kanı ve anne sütü iyot konsantrasyonu arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. İyotlu tuz kullandığını beyan eden normal vücut ağırlığındaki (19,7±8,4 μg/L) ve hafif şişman-obez (23,8±4,7 μg/L) kadınların anne sütündeki iyot konsantrasyonu, iyotlu tuz kullanmadığını beyan eden kadınlardan (16,1±5,0 μg/L ve 7,2±5,9 μg/L) daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Kadınların gebelik öncesi ve sonrası BKİ'leri ile anne sütü iyot konsantrasyonu arasında pozitif, kord kanı iyot konsantrasyonu ile arasında negatif ilişki saptanmıştır (p>0,05). Hafif şişman-obez kadınların anne sütü ve kord kanındaki adiponektin ve IGF-I (93,5±78,2 mg/L, 201,4±170,5 mg/L; 290,7±192,8 ng/mL, 325,7±235,3 ng/mL) konsantrasyonunun normal vücut ağırlığına sahip annelerden (80,2±38,3 mg/L, 141,8±124,9 mg/L; 165,1±136,3 ng/mL, 271,6±187,7 ng/mL) daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Annenin gebelik öncesi BKİ'si arttıkça kord kanındaki adiponektin ve anne sütündeki IGF-I konsantrasyonu artmakla birlikte, gebelikteki ağırlık kazanımı ile anne sütündeki IGF-I arasında negatif ilişki belirlenmiştir (p<0,05). Anne sütündeki ve kord kanındaki leptin, adiponektin, IGF-I ve iyot konsantrasyonları arasında pozitif korelasyon saptanmıştır (p>0,05). Kord leptin ile anne sütü IGF-I ve kord leptin ile anne sütü iyot konsantrasyonu arasında pozitif ilişki olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Anne sütü adiponektin konsantrasyonu ile bebeğin doğumdaki ve 3. aydaki vücut ağırlığı arasında ve anne sütü leptin ile bebeğin 3.ay vücut ağırlığı arasında pozitif ilişki saptanmıştır (p<0,05). Anne sütü IGF-I ile bebeğin doğumdaki baş çevresi ve 3 aylık boy uzaması arasında ve anne sütü leptin ile bebeğin 3 aylık ağırlık artışı arasında pozitif ilişki belirlenmiştir (p<0,05). Anne sütündeki iyot konsantrasyonu ile bebeğin antropometrik ölçümleri arasında ilişki saptanmamıştır. Regresyon analizine göre karıştırıcı faktörlerden bağımsız olarak, anne sütündeki leptin konsantrasyonunun 1 ng/mL artması bebeğin vücut ağırlığı 0,208 g artırırken (β=0,208; p=0,055), anne sütündeki adiponektin konsantrasyonunun 1 mg/L artması ise bebeğin vücut ağırlığında 0,291 g artışa yol açmaktadır (β=0,291; p=0,009). Sonuç olarak annenin vücut ağırlığından bağımsız olarak, anne sütündeki leptin ve adiponektin ile bebeğin vücut ağırlığı arasında, anne sütündeki IGF-I ile bebeğin boy uzaması arasında ilişki bulunmuştur. Anne sütündeki iyot ile bebeğin büyümesi arasında anlamlı bir ilişki saptanmamasına karşın bu konuda yapılacak daha kapsamlı çalışmalara gereksinim vardır.