Anonim şirketlerde borçlanma yasağı

Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarından 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun yürürlük tarihine kadar basiretli olmayan bazı pay sahipleri ve yöneticiler, şirketlerinin kasalarını kişisel kasaları gibi kullanmışlardır. Bu kişiler, şirketlerinin kasalarından istedikleri zamanda ve miktarda para çekmişlerdir. Bunun yanında söz konusu kişiler, şirketlerinin borcunu ödememek adına gerektiğinde şirketlerinin tüzel kişiliklerinin arkasına saklanmışlardır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun kabul edilmesiyle birlikte bu durum tersine dönmüştür. İlk kez bu Kanunda şirkete borçlanma işlemi, üç farklı maddede "yasak" şeklinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemelerle anonim şirketin malvarlığı korunması ve şirketin çıkar gruplarının menfaatlerinin korunması amaçlanmıştır. Ancak kamuoyu tarafından yapılan eleştiriler sonucunda düzenlemeler henüz yürürlüğe girmeden köklü değişikliklere uğrayarak yürürlüğe girmiştir. Değişikliklerle beraber her ne kadar borçlanma yasağının amacından sapılmış ve kapsamı daraltılmışsa da şirkete borçlanma yasağı düzenlemeleri halen Türk Ticaret Kanunu'nu modern ticaret kanunları kümesine taşıyan "kolon" niteliğinde düzenlemeler olma özelliğini korumaktadır. Bu tez kapsamında anonim şirkete borçlanma yasağı, mukayeseli hukuktaki düzenlemeler dikkate alınarak incelenmiş, şirketin çıkar grupları arasındaki çatışmaların borçlanma yasağı ile ilişki ve şirketler hukukundaki malvarlığının korunması ilkesi, kurumsal yönetim ilkeleri açısından şirkete borçlanma yasağının rolü ve Türk Ticaret Kanunu'ndaki düzenleniş şekli incelenmiştir. Anonim şirkete borçlanma yasağının düzelenme amacı ve uygulamada bu amacın ne oranda başarılı olunabileceği; hükümlerdeki eksiklikler ve doktrindeki görüşler ışığında öncelikle pay sahipleri açısından ve pay sahibi olmayan yönetim kurulu üyeleri ile yakınları açısından ele alınmıştır. Buna ek olarak şirketler topluluğundaki şirkete borçlanma yasağı düzenlemeleri, banka anonim şirketleri ile halka açık anonim şirketlerin kendi mevzuatlarındaki şirkete borçlanma yasağı düzenlemeleri ve anonim şirketlerde şirkete borçlanma yasağına ilişkin vergi mevzuatındaki düzenlemelere de değinilmiştir. Anahtar Kelimeler: Anonim Şirket, Borçlanma İşlemi, Anonim Şirkete Borçlanma Yasağı, Pay Sahipleri, Yönetim Kurulu Üyeleri