Antakya'da yaşayan Özbeklerde kimlik ve aidiyet

Bu tez, 1982 yılında Antakya'ya iskân edilmiş olan Özbeklerin kültürel etkileşimlerine bağlı olarak şekillenen kimlik ve aidiyet yapılarını konu almaktadır. Araştırmanın amacı, Özbeklerin, yerel halkla kurdukları ilişki biçimlerini ve ortak yaşam alanlarını nasıl kurguladıklarını anlamaktır. Böylelikle Özbeklerin kimlik ve aidiyet duygularının nasıl şekillendiği ve nasıl yeniden kurgulandığı anlaşılmış, aidiyet duygularının şekillenmesinde etken olan değişkenler ortaya konulmuş olacaktır. Bu çalışma; Haziran-Temmuz 2011 tarihlerinde yaptığım ön araştırma ile Eylül 2011-28 Ocak/08 Şubat-Temmuz 2012 tarihleri arasında gerçekleştirdiğim alan araştırmasından elde ettiğim bulgulara dayanmaktadır. Çalışmada kalitatif araştırma yöntemini destekleyen katılımcı gözlem ve derinlemesine mülakat tekniğinden faydalandım. Alandan elde ettiğim bulguları, Fredrik Barth'ın subjektif ve objektif olarak belirlediği kriterlerden yola çıkarak anlamaya gayret ettim. Özbeklerin kim olduklarını ifade ederken kullandıkları sözcüklerin yanı sıra, objektif unsurlar kategorisinde değerlendirdiğim giyim-kuşam, yaşam tarzı, yemek kültürleri, gündelik yaşam pratikleri, evlilik tercihleri, gelenekleri vb. olguları anlamaya çalıştım. Böylelikle, kişilerin kendilerini nasıl ifade ettiklerini, yerel halkla kurdukları ilişkiler sonucunda kimliklerini yeniden nasıl inşa ettiklerini anlamayı hedefledim. Özbeklerin kimlik ve aidiyet duygularını yeniden kurgularken, vatandaşlık, eğitim, askerlik, mülk edinme, politik hayat, anavatan, eşit yurttaşlık gibi alanların etkili olduğunu tespit ettim. İkinci olarak, Özbek kimliğinin yeniden şekillenmesine etki eden evlilik, iş, komşuluk, arkadaşlık ve güven ilişkilerinin kimlik üzerindeki yansımalarını irdeledim. Bu unsurların etkileri, üç kuşak üzerinde farklı sonuçlar doğurduğundan, her kuşağı kendi içerisinde değerlendirmeye gayret ettim. Alan araştırmamın sonucunda genel hatlarıyla birinci kuşağın etkileşim ortamında değişime kapalı bir yapı sergilediğini, ikinci kuşağın değişen yaşam koşullarına ayak uydurmaları gerektiğini bildikleri için değişime daha ılımlı baktıklarını ve gelenek ile yeni arasında stratejiler geliştirdiklerini fark ettim. Atalarından farklı bir iklimde doğup büyüyen üçüncü kuşağın ise kimlik ve aidiyet algısının etkileşim sürecinde yeniden yapılandığını tespit ettim. Anahtar Kelimeler: Özbekler, kimlik, aidiyet, kültürel etkileşim, Antakya, Afganistan, Antakya'da yaşayan Özbekler.