Aralıklı ve devamlı enerji kısıtlaması uygulanan bireylerde beslenmenin davranışsal ve bilişsel bileşenlerine ve vücut kompozisyonuna etkisinin karşılaştırılması

Obezite, prevalansı her geçen gün artan, küresel bir halk sağlığı sorunudur. Obezitenin önlenmesi için beden kütle indeksi (BKİ) değeri normalin üzerinde olan tüm bireyler için yaşam tarzı değişikliği yoluyla vücut ağırlık kaybı, obezitenin tedavisinin temelini oluşturmaktadır. Aralıklı enerji kısıtlaması yöntemi de son dönemlerde literatürde obezitenin tıbbi beslenme tedavisine alternatif beslenme yöntemlerinden biri olarak öne sürülmektedir. Bu çalışma, hafif şişman ve 1. derecede obez olan bireylerde aralıklı enerji kısıtlaması ve devamlı enerji kısıtlaması uygulamalarının vücut kompozisyonuna etkilerinin karşılaştırılması ve bu bireylerde beslenmenin davranışsal ve bilişsel bileşenlerinin değerlendirilmesi için planlanmıştır. Bu araştırma Nisan- Eylül 2022 tarihleri arasında beslenme danışmanlığı hizmeti veren özel bir kuruluşa başvuran hafif şişman ya da obezitesi olan, sağlık sorunu olmayan, 19-64 yaş arası 34 yetişkin birey dahil edilmiştir. Araştırmada katılımcılar iki gruba ayrılmış ve 6 hafta boyunca aralıklı enerji kısıtlaması (AEK) (n=19) veya devamlı enerji kısıtlaması (DEK) (n=15) diyet türünü sürdürmeleri istenmiştir. Bireylerin demografik özellikleri, yaşam tarzı alışkanlıkları, sağlık durumu, beslenme durumu ve yeme davranışlarının derecelendirmeleri anket formu ile değerlendirilmiştir. Araştırmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 37.1±8.67 yıldır. İki diyet türündeki katılımcıların antropometrik ölçümleri, vücut kompozisyonları, kan basıncı ölçümleri ve abdominal yağ analizlerine ilişkin başlangıç ve son ölçümlere ait parametreler bakımından karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (pα, pβ>0.05). Araştırma sonunda AEK ve DEK grubu katılımcıların ağırlık kaybı ortalaması sırasıyla 3.9±1.94 kg ve 4.0±1.48 kg bulunmuştur. AEK diyet türünü uygulayan kadın ve erkeklerin DEK diyet türünü uygulayanlara göre vücut ağırlığı kaybı açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (sırasıyla p=0.948, p=0.946). Kadınlarda iç organlar çevresi yağlanma miktarı değişiminin erkeklerdeki değişime oranla daha az olduğu ve AEK diyeti uygulayan erkeklerin DEK diyeti uygulayan erkeklere göre iç organlar çevresi yağlanma miktarındaki azalmanın daha fazla olduğu gözlenmiştir. Bireylerin beslenme alışkanlıklarını derecelendirmek amacıyla yapılan Üç Faktörlü Beslenme Anketi sonucuna göre duygusal yeme ile yaş arasında pozitif yönlü ilişki tespit edilmiştir (kadınlar için r=0.481, p=0.015; erkekler için r=0.723, p=0.028). Araştırmaya katılan bireylere 6. haftanın sonunda uygulanan çalışma sonu memnuniyet anketi sonuçlara göre iki diyet grubunda katılımcıların çoğu uygulamanın kolay olduğunu, ihtiyaçlarını karşılamak için yeterli olduğunu, beslenme planını uygulamaktan memnun olduğunu ve uygulamaya devam edebileceklerini bildirmiştir. Ağırlık kaybında zaman kısıtlı beslenmenin uzun dönemde etkinliği ve güvenliği hala belirsizdir. Bu konuda daha geniş kapsamlı planlanmış daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.