Arap dilinde Mefûlü Mutlak ve Kur'ân-ı Kerîm'de kullanımı

Bu çalışma, Arap dili ve belagatına özgü kullanımı ile diğer mefullerden farklı bir karakteristiğe sahip olan ve çeşitli yönlerden eyleme açıklık getirmenin bir aracı olarak başvurulan mefûlü mutlak öğesini konu almaktadır. Mefûlü mutlak'ın nahiv literatüründeki yeri, amille ilişkisi bağlamında ortaya çıkan anlam boyutları ve Kur'ân-ı Kerîm'de kullanımı konunun ana hatlarını teşkil etmektedir. Araştırmanın temel hedefi, mefûlü mutlak ekseninde literatüre giren kavram ve terimlerin aslına bağlı kalmak suretiyle, söz konusu öğenin dil ve anlatım açısından sahip olduğu farklı işlevleri tespit etmektir. Üç ana bölüm halinde sunulan çalışmanın birinci bölümünde, mefûlü mutlak teriminin kavramsal ve tarihsel bağlamda geçirdiği süreç ele alınmıştır. Burada ilk olarak, mefûlü mutlak öğesine dair kadîm dilcilerce kullanılan birtakım ıstılahların tespiti yapılmıştır. Ardından nahiv kitaplarında zikredilen mefûlü mutlak tanımları aktarılarak söz konusu öğenin mahiyeti ve kapsamına ilişkin öne sürülen argümanlar bütüncül bir bakış açısı ile analiz edilmiştir. İkinci bölümde, anlam boyutları ekseninde bir mefûlü mutlak tasnifi yapılarak bu konumda irab edilen ifadelerin cümle içerisindeki farklı işlevleri ve ortaya çıkan anlam çerçevesi etraflıca ele alınmıştır. Mastarla mefûlü mutlak rolünü paylaşan naibi mastar suretindeki ifadeler, yapılan tasnif gereği bağımsız bir başlık altında incelenmiştir. Üçüncü bölümde, mefûlü mutlak'ın Kur'ân-ı Kerîm'de ne tür bir anlam çerçevesi sunduğu ve ayetler bağlamında nasıl tahlil edildiği, önceki bölümde yapılan tasnif ekseninde konuya dair örneklerle aktarılmaya çalışılmıştır. Nitel araştırma yönteminin esas alındığı çalışmada, analiz edilen verilerin kaynağı doküman incelemesine dayanmaktadır. Çalışmada; mefûlü mutlak öğesinin, dil ve anlatımdaki işlevselliği ile gerek Arap kelamında gerekse Kur'ân-ı Kerîm'de geniş bir kullanım yelpazesine sahip olduğu ortaya konulmuştur.