Arap dünyasında çocuk edebiyatı hakkında nitel bir inceleme (Suriye örneği)

Bu araştırmada, Suriye, Lübnan, Ürdün ve Filistin'i kapsayan ve coğrafi olarak Şam Bölgesi diye isimlendirilen Arap ülkelerindeki "çocuk edebiyatı" incelenmiştir. Suriye'de çocuk edebiyatı, şair Rızḳullah Ḥassun'un 1867 yılında Kirlof Hikâyelerini Arapçaya tercüme etmesiyle başlamış, Abdurrahman es-Sefercelânî'nin 1923'te kaleme aldığı Silsiletü'l-maḥfuẓâtü'l-arabiyye dizisiyle sürmüş ve görebildiğimiz kadarıyla Muhammed Ḳarânyâ'nın Ẓavâhirü't-tecdid fi kasaidi'l-eṭfâl adlı eserine kadar devam etmiştir. Ürdün'de üç aşamalı bir şekilde gelişen edebi çalışmalar, İbrahim el-Bevarşî ile başlamış, Yusuf el-'Azm, Ravżatü'l-Hüdhüd ve Ahmed el-Müsliḥ gibi edebiyatçılarla devam etmiştir. Filistin'de ise 1928'de başlayan çalışmalar bölgesel ve siyasi sebeplerden dolayı ülke dışında sürmüştür. Lübnan'daki edebi çalışmalar, diğerlerinden daha önce XIX. yüzyılda başlamış, XX. yüzyılın başlarında yoğunlaşmış, 1960'lı yıllarda ise tercümeye doğru bir dönüşüm göstermiştir. Yetmişli yıllardan sonra kitap yayımcılığı artmıştır. Bu ülkelerin maruz kaldığı ihtilal, işgal ve sürgünler nedeniyle çocuk edebiyatı türlerinde daha çok milli, hamasi duygular ile direniş ve mücadele teması işlenmiştir. Anahtar kelimeler: Suriye, edebiyat, çocuk, şiir, hikâye, Arap.