Arap medyasında Arap dili üzerine yapılan tartışmalar (El-Cezire televizyonu programları kapsamında)

Arap dili geçtiğimiz yirmi yıl boyunca Arap medyasında birçok açık oturum ve tartışma programının konusu olmuştur. Çünkü o sadece Arapların konuşmakta olduğu yerel/milli bir dil değil, Kur'an'ın dili olması hasebiyle dini ve kültürel açıdan bütün Müslümanları ilgilendiren uluslar arası/evrensel bir dildir. Ayrıca ortaçağda uzunca bir süre bilim ve felsefe dili olarak, insanlığın ilmi ve felsefi birikiminin ifade aracı olarak kullanılmış ve bu birikimin Avrupalı milletlere aktarılmasında önemli bir rol oynamıştır. Öte yandan 19. yüzyıldan itibaren Avrupa devletlerinin Arap ve İslam topraklarını istila ve sömürgeleştirme sürecinde, hem sosyo-politik hem de edebi açıdan ayrı bir önem daha kazanmıştır. Netice itibariyle, hem tarihi hem de kültürel olarak böylesine geniş bir spektrumu ilgilendiren Arap dili hakkında Arap televizyon programlarında ateşli tartışmalar olmuştur. Bu tartışmalar modern-öncesi dönemde, lehçeler, panayırlar, Kur'ân'ın Arapça ile gelmesi, fetihlerle Arap dilinin geçirdiği değişim, Arap dilinin safiyeti, Arap dilinin kelime dağarcığının zenginliği, tercüme hareketleriyle Arapçanın bilim dili haline gelmesi gibi konular etrafında cereyan etmiştir. Modern dönemde ise nahvin zorluğu iddiaları ve buna bağlı olarak tecdit, teysîr, tarîb çalışmaları, Arapçanın ıslahı çabaları ve bu konuda kanuni düzenlemeler, ana dil-Araplık ilişkisi ve Arap milliyetçiliği, sömürgeciliğin fushâ üzerindeki etkisi, bu bağlamda Frankofon'un Kuzey Batı Afrika ülkeleri üzerindeki etkisi ve bu ülkelerde Berberi dilini canlandırma çabaları, yabancı dille eğitimin ve medyanın Arap dili üzerindeki etkisi, ana dil ile eğitim meselesi, Arapça öğretim metodundaki yanlışlar ve okullarda fushâ eğitimi sorunu, fushâ-Kur'ân ilişkisi, fushâ-bilim ilişkisi, fushâ-Arap kültür mirası ilişkisi, fushâ-âmmice yakınlaşması ve orta bir dil yapma çabaları, yabancı dillerin Arapça üzerindeki egemenliği, Arap dil akademilerinin çabaları ve yetkinliği meselesi, bilimsel sözlük ve fushâ-âmmice ortak sözlük tedvini çalışmaları, Arap dilinin kutsal olduğu anlayışı ve bu anlayışın getirdiği sorunlar, Arabîzi meselesi ve gelişmiş yabancı ülkelerin ana dil hassasiyeti gibi konularda olmuştur. Bu çalışmada, Arap dili üzerine 31 adet el-Cezire programının analizi yapılmıştır. Bu analizler göstermiştir ki bütün bu tartışmalar bir şekilde, fushâ-âmmice ikilemi ve diglossia olgusuyla ilişkilenmektedir. Anahtar Kelimeler: Arap Dili, Fushâ-Âmmice, Diglossia, Tarîb, teysîr, Arap dil akademileri, Arabîzi