Arkeolojik kazılar ışığında Hurri Mitannilerin Önasya arkeolojisindeki yeri ve önemi

Ne zaman ve nereden geldikleri tartışmalı olan Hurriler'in M.Ö. V. Bin yılda başlayan Transkafkas göçleri ile Kafkasya'dan, Hazar denizinin güneyinden İran, Doğu Anadolu ve Yukarı Fırat Bölgesi ile Mümbit Hilal'in Doğu Akdeniz kıyılarına kadar ulaştıkları bilinmektedir. M.Ö. II. Bin yılın sonuna kadar varlıklarını sürdüren Hurriler'in göçebe olarak yaşadıkları M.Ö. IV ve III. Binlerde özellikle Erzurum ve çevresinden, Van Gölünün güneyi ile Malatya Aslantepe gibi krali merkezlerde ki varlıkları M.Ö. II. Binde şehir devletleri ile siyasi oluşumları Mitannilerle kaynaşmaları ile birlikte Hurri Mitanni Devletine dönüşmüştür. Arkeolojik merkezlerde yapılan kazılarda elde edilen bulgular ışığında Hurrilerin gelişkin çanak-çömlek formları, ritüel amaçlı antropomorfik ocaklar, at eğitimindeki becerileri, kullandıkları yazı ile ulaştıkları edebi eserler, irdelenmiş ve Önasya arkeolojisinde henüz hak ettiği yeri alamamış Hurri toplumunun ticari, kültürel ve dini yönleri ele alınmıştır. Karaz, Khirbet Kerak, Kura-Aras gibi isimlerle de adlandırılan Hurri kültür ışığını, yerleşimlerde yapılan kazılarda ulaşılan seramik formlarının izini sürerek takip etmiş olduk. Anahtar Kelime: Hurriler, Subartular, Mitanniler, Karaz, Khirbet Kerak, Kura-Aras, Kurgan, Kült Ocaklar, Mitoloji.