Arkeolojik veriler ve karbon analizleri ışığında boncuklu tarla çanak-çömleksiz neolitik dönem kronolojisi

Günümüz uygarlığının temeli olan yerleşik yaşam ver üretime geçiş hakkındaki bilgilerimiz son yıllarda yapılan arkeolojik araştırmalar ve kazılarla yeniden yapılanıyor. Günümüzden yaklaşık 14 bin yıl önce gerçekleşen iklimsel değişiklikler sonucunda avcı-toplayıcı göçer toplulukların yaşam biçimleri değişmeye başlamıştır. Gerçek anlamda yerleşik yaşama geçişin yaşandığı Neolitik Dönem, insanlık tarihi açısından çok önemli bir yer kaplamaktadır. Bu tezin kapsamında Yukarı Dicle Havzasında yer alan Boncuklu Tarla yerleşim yerinde başlayan sistematik kazılar ile Neolitik Dönem hakkında önemli veriler ortaya çıkarılmaktadır. Bu çalışmalar esnasında multi disipliner yaklaşımlar esas alınmış olup gerek Arkeobotanik gerek Arkeozoolojik verilerin yanı sıra bu tezin ana materyalini oluşturan C-14 analizleri ve kazı arşivi kullanılmıştır. Elde edilen C-14 tarihlendirme sonuçları ile yerleşimin kronolojik ve kültürel gelişimi hakkında kapsamlı sonuçlara ulaşılmıştır. Bu sonuçlar odağında ve stratigrafik tabakalardan Boncuklu Tarla Yerleşim yeri Geç Epipaleolitik Dönemden Geç PPNB Döneme değin iskân gördüğü anlaşılmıştır. Elde edilen veriler Yakındoğu'da yer alan diğer yerleşim yerleri ile karşılaştırılış, benzer ve farklı özellikler tartışılmıştır. Mimari açıdan Geç Epipaleolitik ve PPNA Döneme tarihlenen yapılar yuvarlak planlı ve tam gömülü olarak inşa edilmiştir. PPNA/PPNB geçiş evresinde köşeleri yuvarlatılmış (yarı-yuvarlak) bir kamu binası ve bu kamu binasının batısında da basit barınaklar inşa edilmiştir. PPNB evresinde ise tamamen yüzeye dikdörtgen ve kare şeklinde inşa edildikleri görülmektedir. Arkeolojik kazılarda elde edilen organik kalıntılar özel kütle spektrometreleri veya sıvı sintilasyon sayaçları ile ölçülür. Karbon 14 tarihleme yöntemi doğrudan takvim yılı vermez Bu nedenle atmosferdeki Karbon-14 oranındaki dalgalanmalara göre kalibrasyon eğrileri kullanılır. Böylece elde edilen tarih takvim yılına çevrilir. Bu çalışmalar sayesinde yerleşimin ne zaman iskân edildiği belirlenmiş ve Neolitik dönemin kronolojisine katkı sağlanmıştır.