Arketipsel sembolizm bağlamında masallarda öze dönüş yolculuğu (Gaziantep masalları örneği)

Masallar; hayalle gerçek, bilinç ve bilinç dışı arasında köprü kuran anonim halk edebiyatı türlerindendir. Evrensel konuları sembol diliyle harmanlayan masallar, insanların içinde yaşadığı topluma ait kültürel kodları da bünyesinde barındırmaktadır. Masalların sembollerle örülü olması ve kolektif bilinç dışını yansıtması büyük önem arz etmektedir. İnsan yaradılışı gereği içsel süreçlerini yansıtma ihtiyacı hissetmektedir. Masallar bu ihtiyacı karşılayan türler arasındadır. Halk anlatmalarından olan masalın oluşum ve aktarım süreci, analitik psikoloji kuramının her bir aşamasını gözler önüne sermektedir. Jung ve Campbell'ın çalışma prensipleriyle oluşan arketipsel sembolizm kuramı ile incelenen masallar, psişenin içeriklerine ulaşmada en önemli araçlardan biri olmuştur. İnsanın bilinç dışı içeriklerini bilince çıkarmayı başaran bu tür, insana psişenin katmanlarını tek tek ziyaret ettirmektedir. Kültürel kodlar ve semboller, bu türün her bir bölümüne âdeta gizlenmiştir. Çalışmadaki amaç, var olan ve derleme yöntem ve teknikleri kullanılarak bir araya getirilen masalları arketipsel sembolizm bağlamında incelemektir. Çalışmada, toplam otuz bir masal incelenmiştir. Bu masalların bir kısmı daha önce derlenen akademik çalışmalardan alınmıştır. Geri kalan on altı masal kendi derlemelerimiz olup masallarda bulunan arketiplere ve anlatmalar arasındaki paralelliklere, ayrıca ortak sembollere ulaşılmıştır. Bunula birlikte, belirli sembollerin ve arketiplerin derlenilen masallardaki varlığı incelenmiştir. Bir diğer amaç ise; kahramanın monomit (yola çıkış, erginlenme ve dönüş) bağlamında yolculuğunu sınıflandırmak ve bu bölümlerde var olan sembolleri açığa çıkarmak, her bir sembolün kültürle ilişkisini gözler önüne sermek ve analitik psikoloji açısından bilinç dışıyla olan bağlantısını göstermektir. Kahramanın nihai arketipi olan "Benlik"e ulaşmasının aşamalarının incelendiği bilgilerin literatüre kazandırılması hedeflenmektedir. Çalışmada, bir diğer öneri ise birçok masalda tespit edilen yoksunluk ve dönüştürücülük durumlarıdır. Bu durumun tüm masallardaki varlığı ve birbirini tamamlayıcı özelliği olması da ayrıca dikkat çeken nokta olmuştur. Böylelikle temeli insanlığın tarihine dayanan ve kültürü geçmişten bu yana taşıyan masalların insanlığa ne tür mesajlar verdiği saptanıp ilk tip olan arketiplerine ise semboller aracılığıyla ulaşılıp bu bilgiler yazının kalıcılığına emanet edilmiştir.