Libya'nın El-bayda şehrindeki lise öğrencileri arasında sağlıklı davranışların değerlendirilmesi

Çalışmanın amacı, ElBayda şehrinde bulunan devlet ve özel okullarında 15 ila 19 yaş arası erkek ve kız adolesanlar arasında diyet, obezite, fiziksel aktivite, tütün kullanımı ve internet bağımlılığı gibi sağlık açısından riskli davranışları değerlendirmek ve bazı sosyodemografik belirleyicilerin adolesan sağlık davranışları üzerindeki etkisini tespit etmektir. Bu kesitsel çalışmada, Arapça Ürdün Küresel Okul-Öğrenci Sağlığı Anketi kullanılmış, ayrıca sosyoekonomik, beslenme, internet bağımlılığı ve sağlık bilgisine ait bazı ek sorular içeren anket formuyle toplanmıştır. Beden Kütle İndeksi (BKİ) hesabı için boy uzunluğu ve vücut ağırlığı ölçümü yapılmıştır. Okul ziyaretleri sırasında 1624 öğrenciye anket uygulaması yapılmıştır. Veri girişi ve analizi SPSS 23 programıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler ve ki-kare analizleri kullanılmış; anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Öğrencilerin %79,6'sı çekirdek ailede yaşamakta; öğrencilerin yarısının (%54,3) babalarının yaşları 45-54 yaş arası ve %41,7'sinin babaları üniversite ve üzerinde ve babaların %44,1' i ofis çalışanıdır. Annelerin yaklaşık %55'i 40-49 yaşlarında, annelerin %45,1'i üniversite ve üzeri eğitimlidir ve annelerin %51'i ev hanımıdır. Çalışmada, öğrencilerin yetersiz miktarda meyve, sebze ve süt tükettikleri; ancak şekerli gazlı içecekleri, fastfood ve tatlıları daha fazla tükettikleri bulunmuştur. Toplamda, fazla kiloluluk ve şişmanlık sırasıyla %17,8 ve %9,1'dir. Son 7 günde en az 60 dakika/gün fiziksel aktivite yapma sıklığı %9,0 bulunmuştur. Öğrencilerin üçte birinden fazlası (%34) sigara içmeyi denemiş, halen sigara içme sıklığı ise %12,5'tir; yaklaşık %18,7'si nargile içmeyi denemiş ve %6,2'si halen nargile içmektedir. Çalışmada öğrencilerin yaklaşık %8,9'unun ciddi internet bağımlılığı olduğu bulunmuştur. Kızlar ve erkekler arasında, riskli davranışlar açısından anlamlı fark vardır. Erkekler daha fazla kahvaltı yapmakta, sebze, şekerli gazlı içecek ve fastfood tüketmektedir; kızlar daha fazla süt içmekte, daha fazla meyve ve tatlı yemektedirler. Erkekler fiziksel olarak kızlardan daha aktiftir (%11,0 ve %5,0). Erkekler, kızlardan daha fazla sigara içmektedirler (%18,8, %2,6). Kızlarda internet bağımlılığı erkeklerden daha fazladır (%11,7, %6,7). Adolesanların yeme alışkanlıkları annenin eğitimi, babanın eğitimi ve aile geliriyle ilişkili bulunmuştur. Fiziksel aktivite aile geliriyle ilişkili bulunmuştur. Sigara kullanımı, aile geliri ve babanın eğitimi ile ilişkili bulunmuştur. İnternet bağımlılığı babanın eğitimi ve kardeş sayısı ile ilişkili bulunmuştur. Bu çalışma ergenler arasında ilk kez yapılmıştır; adolesanlarda sağlıklı davranışların geliştirilmesi için müdahale programına gereksinim vardır