Yatırım hilelerinin iç denetim tarafından değerlendirilmesi: Aracı kurumlar üzerine ampirik bir çalışma

Günümüzün karmaşık ve teknoloji üzerine kurulu dünyasında, finansal piyasalar gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler açısından ekonominin kalbi olarak nitelendirilmektedir. Yatırım kararları ise piyasaların gidişhatı üzerinde önemli etkenlerden birisidir. Karşılıklı güven esasına dayanan finansal piyasalar için her hangi bir aksamanın önüne geçilmesi oldukça önemli bir hal almıştır. Bu tezin ana çerçevesi doğru yatırım kuruluşunu seçmekte kullanılacak kriterlerin, bu firmaların iç denetim bölümleri tarafından değerlendirilmesi konusunu ele almaktadır. Bu değerlendirme çalışması Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) düzenlemeleri ve diğer ilgili mevzuata uyum hususu ile ilgili incelemeleri içermektedir. Finans sektöründeki en etkili kurumlardan olan SPK, güvenli bir yatırım ortamı sağlanması ve finansal piyasaların gelişimi konularında düzenlemeler yayınlayarak bunların yaptırımını sağlamaktadır. Bu kapsamda, finansal piyasaları etkileyen yatırım hileleri ve yatırım kuruluşlarına (daha önceki tanıma göre banka ve aracı kurumları kapsayan aracı kuruluşlar) SPK tarafından verilen cezalar ve bu cezalara sebep olabilecek özellikler ile arasındaki ilişkiler, istatistik testler ve lojistik regresyon analizi ile incelenmiştir. Aracı kuruluşların çeşitli özellikleri bu çalışma kapsamında değerlendirilmekle birlikte, bu firmaların iç denetim bölümlerinin hile riski değerlendirmeleri de ihmal edilmemiştir. Bu amaçla geliştirilmiş bir uygulama esası bulunmadığından, farklı kaynaklara ait uygulama esasları (düzenleyici otoriteler ve ilgili dernekler) karşılaştırılmış ve yukarıda bahsi geçen ampirik analiz sonuçları da dikkate alınarak finans sektörüne özel bir hile risk değerlendirme uygulama esası geliştirilmiştir.