Atatürk Kitaplığı BEL_YZ_K_0048 numaralı cönk üzerine inceleme

Halk tarafından sığırdili olarak adlandırılan cönkler içerik bakımından geniş bir yelpazeye sahiptir. Türk edebiyatına önemli derecede kaynaklık eden bu yazılı metinler aynı zamanda geçmişten geleceğe kültürün taşıyıcıları ve aktarıcılarıdır. Bu bakımdan önemli bir yere sahip olan cönklerin tozlu raflardan gün yüzüne çıkarılarak araştırmalara konu olması gerekmektedir. Bu çalışma, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığına kayıtlı Bel_Yz_K_0048 numaralı yüz yirmi beş varaktan oluşan cönkün incelenmesi, transkripsiyonlu ve karşılaştırmalı metninden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde; cönklerin kökeni, tanımı, önemi gibi genel özelliklerine değindikten sonra cönkler hakkında yapılan çalışmalar dört başlık içerisinde okuyucuya sunulmuştur. Daha sonra üzerinde çalışılmış olan cönkün şekil, muhteva ve dil özellikleri hakkında bilgi verilmiştir. Ardından eserde yer alan şairlerin/âşıkların biyografileri açıklanmıştır. İkinci bölümde, ele alınan metin şairi belli olan şiirler ve şairi belli olmayan şiirler olmak üzere ikiye ayrılarak transkripsiyonlu hâli verilmiştir. Metin, başta divanlar olmak üzere yapılan çalışmalarla karşılaştırılıp tespit edilen farklılıklar dipnotta gösterilmiştir. Ayrıca cönk içerisindeki metinlerden hareketle bir sözlük ve fihrist oluşturulmuştur. Çalışmada üç adet tablo ve üç adet grafik bulunmaktadır. İlk tabloda şair isimleri, nazım şekilleri ve sayısı, şiirlerin başlarında kullanılmış olan açıklamalar; ikinci tabloda ise şairi belli olmayan şiirlerin nazım şekli ve sayısı, üçüncü tabloda ise transkripsiyon harfleri bulunmaktadır. Ardından şiirlerin başlarında kullanılan açıklamalar gösterilmiştir. İlk grafik mahlası belli olan ve olmayan şiirleri, ikinci grafik cönk içerisinde kullanılan nazım şekillerini, üçüncü grafik ise cönk içerisinde kullanılan aruz ve hece vezinleri üzerine oluşturulmuştur. Sonuç bölümünde; ele alınan konu, kullanılan yöntem, ulaşılan sonuçlar ve temenniler bulunmaktadır. Ekler bölümünde, tablo ve grafikler ile cönk metnine yer verilerek çalışma sonlandırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Cönk, El yazması, Atatürk Kitaplığı, Türk edebiyatı