Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları çerçevesinde masumiyet karinesi

Uluslararası mevzuatta hakları en geniş haliyle ele alması ve AİHM tarafından da yargı ve yaptırım açısından desteklenmesiyle bir rehber görevi gören AİHS'nin amacı da diğer ulusal ve uluslararası birçok metin gibi insan haklarını güvence altına almaktır. Bu nedenledir ki; içeriğinde bireyi çeşitli açılardan korumayı hedefleyen birçok hüküm bulundurarak, süjeyi yalnızca başka kişilerden değil devletin kurum ve kuruluşları karşısında da korunması teminatını vermektedir. Söz konusu hükümlere bir örnek olarak herhangi bir cezai veya idari muhakeme sürecinde adil, bağımsız ve tarafsız olma teminatı veren adli makamlarda sürecin işlemesini öngören Adil yargılanma hakkı verilebilir. AİHS 6.md'de yer alan adil yargılanma hakkı kişiyi muhakeme sürecinde yargı erkleri karşısında korumasının yanı sıra içeriğinde birçok alt ilkeyi de barındırması açısından temel bir hak görevi üstlenmektedir. Adil yargılanma hakkının ayrılmaz bir parçası olarak ele alabileceğimiz masumiyet karinesi; kişinin yargılama sürecinde kesin bir mahkeme kararı ile suçu sabit oluncaya kadar suçsuz olarak kabul edilmemesi şeklinde tanımlanabilir. Karine özünde suç isnadı altında bulunan kişinin muhakeme sürecinde başka kamuoyu ve kurumlar karşısında ön yargıya mahal vermeyecek şekilde yargılamasının yapılmasını, süreç sonunda topluma tekrardan karışması durumunda ötekileştirilmemesini güvence altına almaktadır. AİHS md.6/2'de yer alan masumiyet karinesi ilkesi, anayasamızda ise "Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz." ibaresi ile 38. md'de yerini almaktadır. Bu çerçevede uluslararası hukukta adil yargılanma hakkının bir unsuru olarak değerlendirilen karinenin bizim kanunlarımızda bir hüküm olarak yerini alması karinenin bir ilke mi yoksa hak mı olduğu tartışmasını yaratmaktadır. Bu tartışmanın yanı sıra masumiyet karinesinin karine olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği, ya da suçsuzluk karinesi olarak terminolojide kullanılıp kullanılamayacağı gibi birçok tartışmanın da konusunu oluşturmaktadır.