Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi düzeninde basın özgürlüğü ve gazetecilerin haber kaynaklarını açıklamama güvencesi

Bu çalışmada, Avrupa Konseyi organlarının yayınladığı çeşitli belgeler ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin yorumlanmasında belirleyici olan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları açıklanmıştır. Bu bağlamda, Sözleşme'ye taraf devletlerden biri olan Türkiye'deki uygulamaya ve görüşlere özellikle yer verilmeye çalışılmıştır. Konunun bu şekilde sınırlandırılmasının sebebi, gazetecilerin haber kaynaklarının korunmasına yönelik Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi düzeninde önemli bir uygulama pratiğinin oluşmasıdır. Dolayısıyla bu konuda yapılacak ayrıntılı bir çalışma, uygulama bakımından yol gösterici olabilecektir. Basın özgürlüğü Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 10. maddesi altında korunmakta ve basın, bilgi ve görüşleri halka iletme görevini ifa etmektedir. Bu noktada gazetecilerin haber kaynakları, kamu yararını ilgilendiren konularda basının halka haber vermesine kimliklerinin gizli kalması koşuluyla yardım etmektedir. Gazeteciler tanıklık, belgenin teslim edilmesi emri, arama, elkoyma, iletişimin denetlenmesi gibi yollarla haber kaynaklarını açıklamaya zorlanabilmektedir. Gazetecilerin haber kaynaklarını açıklamama güvencesine yapılacak bir müdahale, istisnai durumlarda üstün gelen bir kamu yararının gerekliliği karşısında haklı kılınabilmekte ve Sözleşme'nin 10. maddesine uygun olabilmektedir. Diğer yandan potansiyel haber kaynakları bakımından doğacak caydırıcı etki nedeniyle gazetecilere uygulanan işlemlerin her aşamasında gazetecilerin haber kaynaklarının gizliliğine saygı gösterildiğinin ve usuli güvencelerin sağlandığının Sözleşme'ye taraf devletler tarafından açıkça ortaya konması gerekmektedir.