Türkiye'de ebeveynlerin çocukların dijital hakları konusundaki farkındalığı

Bu çalışma, Türkiye'deki ebeveynlerin çocuklarının dijital haklarına ilişkin farkındalıklarını incelemektedir. Dijital dünya çocuklar için birçok fırsat sunarken bazı riskleri de beraberinde getirmektedir. Bu nedenle, risklerden korunmak ve fırsatlardan yararlanmak için dengeli bir ilişki kurmak gerekir. Çocuklar dijital medyayı birçok farklı amaç için kullanırlar. Bu çalışmada, Türkiye'de ve dünyada farklılık gösteren, çocukların dijital medya kullanım alışkanlıkları hakkında bilgi verilmektedir. Çocukların dijital dünyada karşılaştıkları fırsatlar ve riskler üzerine yapılan araştırmalar EU Kids Online tarafından 2021 yılında yayınlanan "4C" risk sınıflandırması çerçevesinde incelenmekte ve değerlendirilmektedir (Livingstone vd., 2021). Öte yandan çocukların dijital dünyada verimli ve doğru zaman geçirebilmeleri için ebeveynlerin, politika yapıcıların ve eğitimcilerin görevlerine değinilmiştir. Farklı ebeveynlik türleri ile çocukların dijital ortamda yüksek fayda sağlaması ve risklerin zarara dönüşmeden önlenmesi için bilgi ve çözümler sunulmaktadır. Araştırmada nicel yöntem kullanılarak İstanbul'da yaşayan 6-18 yaş arası çocukların ebeveynlerine anket uygulanmıştır. Çocukların dijital medya kullanımına ilişkin pek çok çalışma bulunmaktadır ancak onların kullanımını şekillendiren aile tutumları hakkında yeterli ve güvenilir bilgi veren veriler bulmak oldukça güçtür. Bu alanda ebeveynler için hazırlanmış bilgilendirici kaynaklar bulunsa da, Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilen "25 Sayılı Genel Yorumda" (BM, 2021) belirtilen dijital çocuk hakları konusunda ebeveynlerin bilgi ve farkındalıklarının olup olmadığı bilinmiyor. Bu nedenle araştırma, ebeveyn tutumlarını inceleyerek farkındalıkla ilgili sonuçlar elde etmiştir. Çocukların dijital haklarının aktif olarak kullanılması, çocukların çevrimiçi risklerden korunması ve fırsatlardan yararlanılması için ebeveyn farkındalığının önemi vurgulanmaktadır.