Aydın ili tarım alanlarından elde edilen Trichoderma spp.'nin tanılanması ile çilekte kömür çürüklüğü hastalığına ve bitki gelişimine etkilerinin belirlenmesi

Amaç: Aydın ili tarım alanlarından Trichoderma spp.'nin izolasyonu ve tanılanması, bu izolatların çilekte kömür çürüklüğü hastalığına karşı biyolojik mücadele olanaklarının ve bitki gelişimine etkisini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Materyal ve Yöntem: Toprak örneklerinden Trichoderma spp. izolasyonu seyreltmesi serisi yöntemine göre yapılmıştır. Elde edilen Trichoderma izolatlarının in vitro, in vivo'da Macrophomina phaseolina'ya etkisi belirlenmiştir. In vivo'da kullanılan Trichoderma izolatlarının morfolojik, moleküler tanılaması yapılmıştır. Arazi çalışmasında kullanılan izolatların sekonder metabolitleri ve M. phaseolina'ya aynı zamanda bitki gelişimine etkisi belirlenmiştir. Aydın ili Sultanhisar ilçesinde yürütülen arazi çalışmaları Fortuna çilek çeşidi üzerinde 2 yıl tekrarlanmıştır. Trichoderma izolatları 100 cc/bitki (108 spor/ml) olarak uygulanmış ve parsellerdeki Trichoderma, M. phaseolina populasyon yoğunluğu (cfu/g toprak), bitki ölüm oranı (%), verim (kg/da) belirlenmiştir. Bulgular: Toprak örneklerinden elde edilen 88 Tichoderma izolatından in vitro'da M. phaseolina'ya karşı en etkili bulunan 15 izolatın morfolojik ve moleküler tanılama sonucunda Trichoderma afroharzianum, T. guizhouense, T. harzianum olduğu belirlenmiştir. T. guizhouense ülkemizde ilk kayıttır. Ayrıca bu izolatların siderefor, selülaz, kitinaz aktivitesinin pozitif olduğu saptanmıştır. T. afroharzianum Tr138 ve Tr132 izolatlarının sekonder metabolitleri bitki gelişimini teşvik ettiği, M. phaseolina'nın gelişimini sınırlandırdığı belirlenmiştir. Arazi çalışmasında Trichoderma izolatlarının uygulandığı parsellerde M. phaseolina populasyonunun azaldığı, bitki ölüm oranının kontrole göre daha düşük olduğu ve %25-%37 verim artışı sağlamıştır. Sonuç: Aydın ili tarım alanlarından elde edilen Trichoderma türlerinin bitki gelişimini teşvik ettiği, verim artışı sağladığı ve çilekte kömür çürüklüğü hastalığının mücadelesinde kullanılabileceği ortaya konmuştur. Anahtar kelimeler: Macrophomina phaseolina, T. afroharzianum, T. guizhouense, T.harzianum, Biyolojik mücadele