Azerbaycan artikülasyon testi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması

Konuşma sesi bozuklukları (KSB) dildeki sesleri algılama ve kavramsallaştırmada ve/veya bu seslerin sesletiminde gereken motor hareketleri yapmaktaki sorunlardır. Bu bozukluk çocuklar arasında okul öncesi dönemde en çok rastlanan dil konuşma sorunudur. ASHA'ya (ASHA, 2000'den aktaran Fogle, 2008, s. 195) göre okulöncesi çocukların %10- %15'de KSB'ye rastlanılmaktadır. Okul öncesi dönemde rastlanan bu bozukluğun değerlendirme süreciyle ilgili fikirler farklılaşsa da, çoğu yazarın bu amaçla kullanımını önerdiği araçlar arasında standardize artikülasyon veya resim adlandırma testleri vardır. Konuşma sesleri ve kullanılan hedef sözcükler dile özgü olduğu için bu tür testlerin her dil için ayrıca geliştirilmesi gerekmektedir. Azerbaycan dilinde bu tür ölçme aracının olmadığını göz önüne bulundurarak mevcut çalışmada Azerbaycan dilinde geçerli ve güvenilir artikülasyon testi geliştirmek amaçlanmıştır. Azerbaycan Artikülasyon Testi (AzAT) 92 maddeden oluşmaktadır. Bu test 354 çocuğa uygulanmıştır. AzAT'ın geçerliliğini test etmek için kapsam ve yapı geçerliğine bakılmıştır. Kapsam geçerliği için öncelikle uzman görüşlerine başvurulmuş̧ ve daha sonra resim- sözcük listelerinin tanınıp tanınmadığının sınanmasına yönelik "alan örnekleme" yapılmıştır. Yapı geçerliğini belirlemeye yönelik olarak, farklı yaş gruplarının ham puanlarının ortalamalarına, bireylerin her bir ses için elde ettikleri toplam puanlarla yaşları arasındaki korelasyona bakılmış̧ ve doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. AzAT'ın güvenirliğini test etmek için nesnellik analizleri - test-tekrar test yöntemi ve puanlayıcılar arası güvenirlik analizi uygulanmıştır. Bu analizler sonucunda AzAT'ın geçerli ve güvenilir bir test olduğu ortaya konulmuştur.