Bağımlılık teorisi kapsamında Vietnam savaşı döneminde Türk Amerikan ilişkileri

Uluslararası İlişkiler disiplinindeki en önemli akademik tartışmalardan birini toplumların geri kalmışlıkları meselesi oluşturmaktadır. Batı merkezli yaklaşıma göre toplumlar, modernleşme süreçlerindeki aksaklık yüzünden geri kalmışlardır. Ancak bu düşüncenin aksine bağımlılık kuramları, Doğu toplumların geri kalmışlığının sorumlusunun batılılar olduğunu savunmaktadır. Zira sömürgecilik üzerinden oluşan dünya pazarı, zamanla kapitalist nitelikli bir dünya sistemi halini almıştır. Bu da gelişmiş kapitalist merkezin çevreyi sömürmesi üzerinden şekillenen bir düzenin oluştuğu anlamına gelmektedir. Tez kapsamında ele alınan Vietnam örneğine bakıldığında da bağımlılık kuramcılarını doğrulayan bir durum göze çarpmaktadır. Çünkü uzun yıllar Fransız sömürgeciliğine maruz kalan Vietnam, bağımsız bir ülke olarak komünizm açısından model olabilecek potansiyeli taşıdığı dönemlerde de ABD'nin müdahalesine uğramıştır. Dolayısıyla Vietnam, geri kalmamış; geri bırakılmıştır. Vietnam Savaşı, ABD'nin küresel düzeyde yürüttüğü komünizmle mücadele argümanı üzerinden meşrulaştırılmaya çalışılmıştır. Çünkü Washington, komünist modellerin domino taşı etkisi yapmaması için mücadele edilmesi gerektiğini savunmuştur. Bu bağlamda Truman'dan itibaren Vietnam'la ilgilenen ABD'nin aslında yalnızca Vietnam'la dünya meseleleriyle daha fazla uğraştığı görülmüştür. Bu durum, Türk-Amerika ilişkilerinde de yakınlaşma yaşanmasına yol açmıştır. ğiTruman Doktrini çerçevesinde Sovyet tehdidinin bertaraf edilmesi için Türkiye'ye yardımlarda bulunan ABD'nin bu yardımları Ankara'da büyük memnuniyet yaratmıştır. Nitekim devam eden süreçte Türkiye, Marshall Yardımlarından da faydalanmış, ABD'yle çok sayıda ikili anlaşma yapmış, NATO'ya dahil olmuş, ABD'ye kendi topraklarında askeri üs kurma imkanı vermiş ve diğer pek çok boyutuyla Batı Dünyası'na entegre olmuştur. Eisenhower Doktrini'nin ardından Ortadoğu'daki çıkarlarıyla ABD'nin çıkarlarının örtüştüğünü düşünen Türkiye, pek çok meselede Amerikan çıkarlarıyla uyumlu hareket etmeye çalışmıştır. Tüm bu tablo iki ülke arasında ekonomik, siyasi, askeri ve kültürel düzeyde yakınlaşma yaşanmasını sağlamıştır. Fakat buna rağmen ikili ilişkilerde krizler de yaşanmıştır. Örneğin Küba Füze Krizi ve Johnson Mektubu, münasebetlerin samimiyetini derinden yaralamış ve Ankara'da büyük kırgınlık yaratmıştır. Zira bu süreç, Türkiye'nin güvenlik endişesiyle yöneldiği Batı Bloku içerisinde ABD'ye karşı simetrik olmayan bir bağımlılık ilişkisinin oluştuğunu fark etmesini sağlamıştır. Yani ABD'yle tesis edilen ekonomik, askeri, siyasi ve kültürel ilişkiler neticesinde Washington yönetimi, Türkiye'yi bir yarı çevre ülke statüsünde konumlandırmaya çalışmıştır. Bu tezde de literatür taramasından yararlanılarak Vietnam Savaşı döneminde Türk-Amerikan ilişkileri incelenmektedir.