Baklada (Vicia faba L.) farklı bitki sıklıkları ve gölgelemenin verim ve verim öğelerine etkisi

Bu araştırma, 2022 ve 2023 yılları arasında Diyarbakır'da Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi deneme alanında yürütülmüştür. Araştırmada farklı bitki yoğunluğu ve gölgelemenin bazı bakla (Vicia faba L.) çeşitlerinin verim ve verim unsurlarına etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada üç bakla çeşidi (Emiralem, Kuşadası ve Sorgun), iki bitki yoğunluğu (10 bitki/m2 ve 20 bitki/m2) ve dört gölgeleme uygulaması (%0, %40, %75 ve %95) kullanılmıştır. Deneme tesadüf bloklarında bölünen bölünmüş parseller deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Ana parsel çeşit, alt parsel bitki yoğunluğu, alt alt parsel bitki gölgelendirme uygulamaları olarak alınmıştır. Araştırmada; çeşit, bitki sıklığı ve gölge uygulamalarının etkisini incelemek amacıyla, iki yıl boyunca çiçeklenme öncesi, tam çiçeklenme ve bakla bağlama dönemlerinde taze olarak hasat edilen bitkilerde ve hasat sonrası bitkilerde verim ve verim özellikleri ile 2022 yılında yedi farklı gelişme döneminde bitkisel özelliklerde büyüme parametreleri incelenmiştir. Bitki boyu (cm), bitki başına bakla sayısı, bitki başına bakla ağırlığı (g), bitki başına tohum sayısı, bakla başına tohum sayısı ve tane verimi (kg/da) gibi bitki özellikleri incelenmiştir. Tane verimi açısından yıllar birleşik analize göre yıl, çeşit, bitki yoğunluğu ve gölgeleme uygulamaları, yıl x çeşit, yıl x bitki yoğunluğu, yıl x gölgeleme, çeşit x bitki yoğunluğu ve bitki yoğunluğu x gölgeleme interaksiyonu önemli bulunmuştur. En yüksek tane verimi 155,53 kg/da ile 20 bitki/m2'den elde edilirken, bitki başına bakla ve tohum sayısı bakımından en yüksek değerler 10 bitki/m2 yoğunluktan elde edilmiştir. Ancak bitki yoğunlukları arttıkça verim özellikleri azalmıştır. Gölgeleme uygulamalarında en yüksek tane verimi (184,79 kg/da) %40 gölge uygulamasında elde edilirken, en düşük tane verimi (107,06 kg/da) %95 gölge uygulamasında kaydedilmiştir. Yoğun gölgeleme bitki boyunu artırmış ancak bitki gövdesinin zayıflamasına neden olmuştur. Orta derecede gölgeli ve gölgesiz bitkiler, yoğun gölgeli bitkilere göre daha yüksek sayıda bakla, bitki başına tohum ve tane verimine sahiptir. CGR peak noktasına ulaşma süresi her iki bitki sıklığında da 53. ve 60. günlerdir. %95 gölge uygulamasının çiçeklenme ve bakla bağlama dönemlerinde bile peak CGR değeri almadığı büyümenin ertelendiği ve 67. günde en yüksek değeri aldığı belirlenmiştir. Yaprak alan indeksi 60. ve 67. günlerde her iki bitki sıklığı içinde en yüksek değerine ulaşmıştır. YAİ, 32. günde %95 gölgelemede 1,3 m2/m2, %75 gölgelemede 1,45 m2/m2 iken, % 40 (1,22 m2/m2) ve açık alan (1,16 m2/m2) uygulamasında benzer yaprak alanı indeksi saptanmıştır.