Bakır sülfat (CuSO4)ın Physa acuta (Draparnaud, 1805)nın histopatolojisi üzerine etkileri

Bu çalışmada, Türkiye?de yaygın olarak bulunan bir tatlı su salyangozu olan Physa acuta?nın hepatopankreas, ayak, manto ve ovotestis dokuları üzerine bakır sülfatın histopatolojik etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Salyangozlar 15 günlük adaptasyondan sonra, biri kontrol grubu diğerleri deney grupları olmak üzere toplam dört gruba ayrılmıştır. Salyangozlara uygulanacak subletal konsantrasyonların 96 saatlik LC50 değerinin 1/5 (0,2 mg/l), 1/10 (0,1 mg/l) ve 1/20 (0,05 mg/l)`i alınmak koşuluyla sırasıyla bakır sülfat (CuSO4) konsantrasyonları uygulanmıştır.Toplamda 30 gün olmak üzere 10 günlük aralıklarla her bir gruba farklı subletal konsantrasyonlarda ve farklı sürelerde uygulanan bakır sülfat parametreleri sonucunda salyangozların ayak, hepatopankreas, manto ve ovotestis dokularıyla ilgili histopatolojik değişiklikler gözlenmiştir. Deney gruplarında lezyonların şiddeti artan CuSO4 konsantrasyonuna ve zamana bağlı olarak artış göstermiştir. Deney gruplarının ayak ve manto dokularında epitelde deskuamasyon, mukus hücreleri ve lipid vakuollerinde artış, kas fibrillerinde atrofi, pigment ve protein hücrelerinde artış gibi lezyonlar saptanmıştır. Hepatopankreas dokularında; bazofilik hücrelerde şişme, lipid vakuollerinde artış, bağ dokusunda atrofi, hemolenfatik alanlarda dilatasyon, tübüllerin lümeninde genişleme ve amöbositlerde artış şeklinde lezyonlar tespit edilmiştir. Ovotestis dokularında ise, epitel dokuda invajinasyon, oositlerde dejenerasyon, asinüs hücrelerinde bozulma, sitoplazmada vakuolleşme ve piknoktik hücre artışı gibi patolojik lezyonlar belirlenmiştir. Bu araştırmadan elde edilen bulgular salyangozların çevre kirliliğinde, özellikle de ağır metal birikiminde iyi bir biyoindikatör olarak kullanılabileceğini göstermektedir.