Bakü Ceyhan Pertrol Boru Hattı ve Türkiye ekonomisine etkileri

vÖZETMustafa YÜKSELYüksek Lisans TeziSosyal bilimler Enstitüsü İktisat Anabilim DalıTez Danışmanı:Prof. Dr. Nevzat YOSMAOĞLUMart-2006, 159 SayfaBu çalışmada Hazar Denizi'ne kıyısı olan Orta Asya ve Güney Kafkasyaülkelerinin bağımsızlıklarına kavuşmalarından sonra önem kazanan petrol rezervlerinindünya pazarlarına Türkiye üzerinden boru hattı ile taşınması ve bunun Türkiyeekonomisi üzerinde yaratacağı etkiler incelenmiştir.Birinci bölümde; Hazar bölgesi petrol rezervlerinin yeni keşfedilmediği,bölgedeki petrol zenginliğinin çok eski tarihlere dayandığı ve dünyanın en eski petrolendüstrisine sahip bölgesi olduğu hatırlatılmaktadır. Daha sonra bölgedeki petrolrezervlerinin büyüklüğü, üretim-ihraç potansiyeli bakımından dünya petrol piyasalarıiçindeki önemi belirtilmektedir. Hazar havzasında neden yeni ihraç boru hatlarınaihtiyaç duyuluyor sorusunun cevabı yine bu bölümde aranmakta ve bölgeyi uluslararasıpazarlara bağlayacak boru hattı projeleri bütün avantaj ve dezavantajları ile ortayakonulmaktadır.İkinci bölümde; ilk bölümde verilen bilgilere dayanarak petrol boru hatlarıseçiminde belirleyici olan ekonomik faktörler detaylı olarak incelenmiş ve taşımaprojeleri arasında karşılaştırmalar yapılarak Bakü Ceyhan hattının tercih edilmesinivisağlayan kriterler belirlenmeye çalışılmıştır. Bu bölümde ele alınan, Hazar hampetrolünün pazar olanakları ayrıcalıklı önemi nedeniyle detaylı, özgün bir biçimdeincelenmiştir.Üçüncü ve son bölümde ise ağırlıklı olarak Bakü Ceyhan hattının ve diğerprojelerin Türkiye ekonomisi üzerindeki muhtemel etkileri araştırılmıştır. Bu etkiler,boru hattının güzergahı üzerinde ortaya çıkacak olumlu ve olumsuz gelişmeleri içinealmaktadır. Bölgesel etkiler ve Türkiye'nin içinde bulunduğu coğrafyadaki ekonomikgücünü ifade eden jeo ekonomik etkiler olmak üzere iki başlıkta incelenmiştir.Çalışma sonunda Bakü Ceyhan ve diğer boru hattı projelerinin Türkiyeekonomisi ve Türkiye'nin Avrasya coğrafyasındaki ekonomik çıkarları bakımından sonderece önem taşıdığı ortaya çıkmıştır. Bu projelerin gerçekleşmesi konusundakiTürkiye'nin ısrarlı çabalarının sadece vergi geliri, taşıma ücretleri elde etmek yadainşaat aşamasında ortaya çıkacak istihdam olanakları ile sınırlı olmadığı, konunun çokdaha geniş boyutları olduğu ve Türkiye'ye sağlayacağı ekonomik kazançların çok dahageniş kapsamlı olacağı sonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Bakü-Ceyhan Petrol Boru Hattı, Hazar-Akdeniz BoruHatları, Hazar Petrolleri ve Türkiye, Kafkas Petrolleri ve Türkiye Ekonomisine Etkileri,Azerbaycan Petrolü ve Türkiye, Bakü Ceyhan'ın Ekonomik Etkileri.