Barnason Etkililik Beklenti Ölçeği (BEBÖ)): Kardiak cerrahi versiyonu'nun türkiye için geçerlik ve güvenilirlik çalışması

Bu çalışma Barnason Etkililik Beklenti Ölçeği (BEBÖ): Kardiyak Cerrahi Versiyonu'nun, Türk toplumu için geçerlilik ve güvenirliğinin belirlenmesi amacıyla metodolojik olarak gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin orijinali Susan Barnason tarafından 2002 yılında geliştirilmiş, ölçek 15 madde ve tek faktörden oluşmuştur. Çalışma İç Anadolu Bölgesinde bir ilde Vakıf Üniversitesi Hastanesinin kardiyovasküler cerrahi yoğun bakım ünitesinde, koroner arter bypass greft ameliyatı olan 120 hasta ile yapılmıştır. Çalışmada ölçeğin yanı sıra, hastaların tanımlayıcı özelliklerini belirlemeye yönelik soru formu kullanılmıştır. Ölçek ve soru formu dört hafta sonra tekrar uygulanmıştır. Ölçek, dil geçerliği sağlandıktan sonra, uzman görüşüne sunulmuş ve kapsam geçerlik indeksi 0.85 olarak hesaplanmıştır. Yapılan analizler ölçeğin orijinalinden farklı olarak beş faktör içerdiğini, toplanarak bir ölçek toplam puanı elde edilmesi için uygun olduğunu ve ölçeğin hiçbir maddesinin çıkarılmasına gerek olmadığını göstermiştir. Ölçeğin tüm maddeleri için test -tekrar test puanları arasında korelasyon bulunmaktadır (r= 0.818; p=0.000). Ölçeğin iç tutarlık güvenirlik katsayısı (cronbach- ? ) 0.837 ve alt ölçekleri için 0.75-0.79 arasında hesaplanmıştır. Hastalar ölçeğin tüm maddelerinden toplam en az 30 ve en fazla 60, ortalama 47.26 puan almışlardır. Erkeklerin, kadınlara; 34-59 yaş aralığındakilerin, 60 yaş ve üzerindekilere; daha önce hastaneye yatma deneyimi olmayanların olanlara; sekiz yıldan fazla eğitim alanların, daha az eğitim alanlara göre BEBÖ puan ortalamalarının yüksek olduğu bulunmuştur (p<0.05). Sonuç olarak BEBÖ Kardiyak Cerrahi Versiyonu'nun Türk toplumu için geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu belirlenmiş; ölçeğin daha geniş ve farklı örneklemlerde kullanılması ve KABG gerçekleştirilen bireylerin ameliyat sonrası bakım sürecinde öz-etkililiklerini artırmaya yönelik çalışmaların yapılması önerilmiştir.Anahtar kelimeler: Öz Etkililik, Hemşirelik ve Öz-etkililik, Öz Etkililik-Yeterlik Ölçeği, Koroner Arter By-pass Greft, Geçerlik ve Güvenilirlik