Baş ağrısının psikiyatrik yönleri, eş tanılı psikiyatrik bozukluklar ve bedenselleştirmeye yatkınlık oluşturan durumlar

Baş ağrısı yakınması belirti ve bozukluk olarak sık görülmesi nedeniyle yarattığı bireysel sıkıntı yanında, toplumsal sıkıntı ve mali yük oluşturmaktadır. Baş ağrısı hastalarında psikiyatrik komorbidite baş ağrısı tedavisini zorlaştırmakta ve daha kötü bir prognoza işaret etmektedir. Kronik baş ağrısı ile birlikte depresyon/anksiyete bozukluğu olan hastalarda bedensel belirtilerin anlamlı olarak daha yaygın olduğu bildirilmektedir. Baş ağrısı hastalarının önemli bir bölümünde oluşturucu ya da eşlikçi olan ruhsal sorunlar ve bunların özellikleri; bedensel belirtilerin sıklığı ve bunların ruhsal sorunlarla ilişkisi, bedensel belirtilere yönelik atıf tarzlarının etkileri araştırılmaya değer bulunmuşturÇalışmamıza AİBÜTF nöroloji polikliniğine temel başvuru şikayeti baş ağrısı olan hastalar (n=71) ile psikiyatri polikliniğinde psikotik bozukluklar dışında I. eksen psikiyatrik bozukluk tanısı konulan cinsiyet açısından birebir eşleştirilen, yaş açısından benzer hastalar (n=71) alınmıştır. Tüm hastalara SCL?90-R bedensel belirti maddelerini içeren ölçek, VAS, BDAÖ, BYÖ, MINI-Tarama formu uygulandıktan sonra MINI ile psikiyatrik değerlendirmeleri yapılarak psikiyatrik tanıları konulmuşturÇalışma sonucunda nörolojiye başvuran baş ağrısı grubu ve psikiyatrik hasta grubu arasında sosyodemografik özellikler açısından fark olmadığı, baş ağrısı olanların ailelerinde baş ağrısı öyküsünün belirgin olarak daha çok (p=0.002) olduğu bulunmuştur. Baş ağrısı hastalarında psikiyatrik eş tanı sıklığının yüksek (% 80.3) olduğu görülmüştür. Gerilim tipi baş ağrısı olanların tümünün MINI ile yapılan görüşmede ağrı bozukluğu tanı ölçütlerini karşıladığı, ağrı bozukluğu dışlandığında da psikiyatrik eş tanı sıklığındaki yüksekliğin (% 63.4) devam ettiği gözlenmiş ve en sık rastlanan psikiyatrik eş tanının literatür bilgisiyle uyumlu olarak depresif bozukluklar (% 64.8) olduğu görülmüştür. BYÖ alt ölçek puanları açısından anlamlı fark olmamakla birlikte psikiyatrik başvuru grubunun daha fazla ruhsal atıf kullanma eğiliminde olduğu; ancak çarpıntı, yorgunluk ve mide ağrısı belirtileri için istatistiksel olarak anlamlı oranda ruhsal atıf kullandığı görülmüştür. Baş ağrısı grubunda ise baş ağrısı belirtisi için normal atıf kullanımının anlamlı oranda daha fazla olduğu bulunmuştur.Sonuç olarak baş ağrısı hastalarında psikiyatrik eş tanı yüksekliği dikkat çekicidir. Bu hastaların ailelerinde baş ağrısı öyküsünün belirgin olarak daha çok olması, kişide psikiyatrik bir sorun varlığından bağımsız bir baş ağrısı eğilimini işaret etmektedir. Psikososyal stresör varlığında yüksek eş tanı oranlarının olması, psikososyal stresör, psikiyatrik eş tanı ve baş ağrısı arasında bir süreklilik olduğunu göstermektedir. Psikiyatrik eş tanılar arasında depresif bozukluklar (depresyon) ağırlık taşımaktadır. Öte yandan araştırmamız gerilim tipi baş ağrısı hastalarındaki psikiyatrik eş tanı yüksekliğine dikkat çekmektedir. DSM-IV'teki ağrı bozukluğu tanı ölçütleri ile ICHD gerilim tipi baş ağrısı tanı ölçütlerinin sınırları belli bir klinik tablo oluşturmamasının araştırmalarda ve hastaların tanı- tedavisinde sorunlara yol açtığı görülmektedir.