Batı Anadolu beyliklerinde Mevlevîlik ve Mevlevîhaneler (Menteşeoğulları, Saruhanoğulları Ve Aydınoğulları)

Anadolu'nun Türkler tarafından fethi, Anadolu ve Türk tarihi açısından dönüm noktası olmuştur. Zaten güzel olan bu coğrafya Türklerin gelmesi ile daha da güzelleşmiştir. Özellikle Türkiye Selçuklu Devleti döneminde altın çağını yaşamıştır. Selçuklu Devleti sultanları hâkimiyeti altındaki toprakları imar etmiş, âlim ve sanat erbabı kimseleri korumuşlardır. Moğol işgalinden kaçan aydın kesim bu durumu bildikleri için sığınmak amacı ile Anadolu'ya akın etmişlerdir. Doğudan gelen bu göç dalgası, Anadolu'da yeni kültürler ve inanışların gelmesine vesile olmuştur. Moğolların önünden kaçan tasavvuf ehli bu kimseler Anadolu'da bulunan hoşgörü ortamında görüşlerini yayma imkânı bulmuşlardır. Selçuklu Devleti'nin meydana getirdiği hoşgörü ortamından Mevlevîlik de payını almıştır. Anadolu'da kurulan Mevlevîlik bizzat devlet eliyle desteklenmiştir. Moğollar Anadolu'nun kapısına dayananınca Selçuklu Devleti için adeta sonun başlangıcı olmuştur. Anadolu'da başlayan Moğol tahakkümü sonrası Mevlevî büyükleri denge politikası uygulamış, Moğollara zıt gitmeden yayılabildikleri kadar geniş alana yayılmışlardır. Mevlevî halifeleri ilk dönemlerinde yayılma alanı olarak güçlü beylikleri tercih etmişlerdir. 13.yy. da Batı Anadolu'da bulunan beylikler siyasi-ekonomik açıdan güçlü oldukları için Mevlevî halifeleri, yönünü bu bölgeye çevrilmiştir. Bölge bizzat Mevlânâ'nın oğlu Sultan Veled ve torunu Ârif Çelebi tarafından ziyaret edilmiş, dönüşlerinde arkalarında halifeler bırakmışlardır. Bu seyahatler kısa sürede sonuç vermiştir. Batı Anadolu'da bulunan birçok beylik başta beyleri olmak üzere Mevlevîliği kabul etmişlerdir. Anahtar Sözcükler: Anadolu, Moğol İşgali, Türkiye Selçuklu Devleti, Mevlevîlik, Batı Anadolu Beylikleri.