Bâtıni dini yapılanmalarda sosyal tabakalar

Bu tezin konusu bâtıni dini yapılanmalardaki sosyal sınıflardır. Tezde öncelikle bâtıni dini yapılanmalardaki sosyal sınıfların zeminini oluşturması bağlamında kadim din ve kültürlerdeki sosyal sınıflar incelenmiştir. Kadim din ve kültürlerin her ne kadar birbirilerinden farklı inanç ve eğilimleri söz konusu olsa da sınıflı sosyal yapılanmalarında birbirlerine benzer tutumlara sahip oldukları tespit edilmiştir. Bu bağlamda, bu geleneklerdeki birbirlerine paralel sınıflı sosyal yapılanmaların, kadim din ve kültürlerin İslam geleneği içerisindeki en önemli temsilcileri, aktarıcıları olan bâtıni dini yapılanmalar içerisindeki sınıflı sosyal yapılanmalarla da belirgin şekilde paralellik gösterdiği tespiti yapılmıştır. Çalışmada ele alınan bu bâtıni yapılanmaların hangi din ve kültürlerden ne ölçüde etkilenmiş olabileceklerinin tespiti de yine ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışma bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında bâtıniliğin oluşumu ve İslam dünyasına girişi, bâtınilik ile özdeşleştirilen İsmâililik ve toplumsal tabakalaşma sistemlerine dair kavramsal hususlar incelenmiştir. Birinci bölümde kadim din, kültür ve medeniyetlerde oluşan sosyal sınıflar ele alınmıştır. Bölüm sonunda kadim din ve kültürlerin sınıflı yapılanmalarındaki birbirleri ile ortak ve farklı yönlerinin kısaca değerlendirilmesi yapılmıştır. İkinci bölümde bâtıni yapılamalar içerisindeki sosyal sınıflar ele alınmıştır. Bölüm sonunda bâtıni yapılamalar içerisindeki sosyal sınıfların birbirleri ile olan paralelliklerinin ve farklılıklarının genişçe analizi yapılmıştır. Bu bağlamda bâtıni yapılanmaların hemen hepsinde sosyal tabakalaşmaların söz konusu olduğu ve bu tabakalaşma sistemlerinin en üstünde de din adamları sınıfının yer aldığı tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Bâtınilik, Sosyal Sınıf, Tabakalaşma, Kast