Bazı antibiyotik ilaçlarda ve gıdalarda gama radyasyonunun oluşturduğu yapısal bozuklukların EPR tekniği ile dozimetrik incelenmesi

Bu tez iki kısımdan oluşmaktadır. Birinci kısımda, gama radyasyonunun üç farklı antibiyotik ilacında oluşturduğu serbest radikallerin miktarlarının ve kararlılıklarının absorbe edilen radyasyona bağlı değişimleri incelenmiştir. İncelenen ilaç örnekleri oda sıcaklığında 0-20 kGy doz aralığında ışınlanmıştır. Işınlanmamış örneklerde EPR (Elektron Paramanyetik Rezonans) sinyali gözlenmezken ışınlanan örneklerde ise ışınlama dozuna bağlı sinyaller gözlenmiştir. İlk olarak ilaç örneklerinin oda sıcaklığındaki mikrodalga güç saturasyonu incelenmiştir. Işınlanmış örneklerin doz-cevap eğrilerini tanımlayan çok sayıda matematiksel fonksiyonlar arasından bu eğrileri en iyi tanımlayan fonksiyonlar belirlenmiştir. EPR sinyalleri incelenerek absorbe edilen dozla sinyal şiddeti arasındaki uyumu belirleyen korelasyon katsayıları tespit edildi. Sekiz ay boyunca saklanan ışınlanmış örneklerin sinyal şiddetlerindeki değişim yüzdeleri hesaplandı. Tezin ikinci kısmında; Türkiye'de yetiştirilmiş ışınlanmamış ve 0-15 kGy doz aralığında ışınlanmış toz zeytin çekirdeklerinin dozimetrik özellikleri EPR tekniği kullanılarak incelenmiştir. Işınlanmamış örneklerde bitkilerdeki polifenol oksidasyonu sonucu oluşan singlet yapıdaki EPR sinyalleri elde edilmiştir. Örnekler 7 kGy ışınlandıktan sonar merkezi singlet sinyalin her iki yanında selüloz radikallerinin sebep olduğu uydu sinyalleri gözlenmiştir. EPR sinyal şiddetinin absorbe edilen radyasyon miktarına bağlı değişimini tanımlamak için birçok matematiksel ifadeler denendi. Absorbe edilen radyasyon miktarı ile EPR sinyal şiddetleri arasındaki uyumu belirleyen korelasyon katsayıları hesaplandı. Ayrıca ışınlanmış örneklerin merkezi sinyal şiddetinin zamana bağlı değişimi incelenerek oluşan serbest radikallerin zamana bağlı stabiliteleri incelenmiştir. Sonuçlar; iki ayın sonunda bile ışınlanmış zeytin örneklerinin ışınlanmamış zeytin örneklerinden EPR tekniği kullanılarak ayırt edilebilmekte olduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler : Elektron Paramanyetik Rezonans (EPR), Serbest radikal, İlaç, Gıda ışınlaması