Bazı ekmeklik buğday çeşitlerinin verim ve kalite değerlerinin belirlenmesi

Bu araştırma Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Dardanos Araştırma ve Uygulama Birimi'nde 2005-2006 kışlık yetiştirme sezonunda yürütülmüştür. Deneme tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak kurulmuş ve 20 adet ekmeklik buğday çeşidi kullanılmıştır. Araştırmanın amacı Türkiye'nin farklı bölgelerindeki Tarımsal Araştırma Enstitülerinden temin edilen ekmeklik buğday çeşitlerinin Çanakkale koşullarında verim ve kalite değerlerini belirlemektir. Araştırmada kullanılan çeşitlerin bitkisel özellikleri ile ilgili bitki boyu, başak boyu, başak ağırlığı, başakçık sayısı, başakta dane ağırlığı, başaklanma gün sayısı ve dekara dane verimi ile ilgili gözlemler alınmıştır. Kalite özellikleri ile ilgili olarak ise dane nem oranı, hektolitre ağırlığı, bin dane ağırlığı, gluten miktarı, gluten indeks değeri, sedimentasyon değeri ve beklemeli sedimentasyon değeri hakkında veriler toplanmıştır. Danede nem miktarı dışında üzerinde durulan tüm özellikler bakımından çeşitler arasında istatistiki olarak önemli farklılıklar olduğu görülmüştür. Denemede en yüksek dane verimi Pehlivan çeşidinden elde edilmiştir. Pamukova çeşidi, önemli kalite kriterlerinden olan gluten indeks değeri, sedimentasyon miktarı ve beklemeli sedimentasyon değeri bakımından denemedeki diğer çeşitlerden daha yüksek ortalamalara sahip olmuştur. Denemede incelenen verim ve kalite parametreleri arasında önemli korelasyonlar olduğu belirlenmiştir. Dane verimi üzerine, başakta dane sayısı, başakta dane ağırlığı ve başak ağırlığının yanında bitki boyu ve nem miktarının etki ettiği saptanmıştır. Kalite özellikleri ile verim bileşenleri arasında negatif yönlü ilişkilerin olduğu görülmüştür. En yüksek dane verimi Pehlivan çeşidinden elde edilmesine karşın, araştırmada kullanılan çeşitlerden Flamura 85, Gelibolu ve Pamukova çeşitlerinin kaliteli ve orta verimli çeşitler olarak Çanakkale yöresi için önerilebileceği belirlenmiştir. Anahtar sözcükler : Ekmeklik buğday, kalite, verim, gluten