Bazı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinin fizyolojik ve morfolojik özelliklerinin araştırılması

Bu çalışma; 10 adet ekmeklik buğday çeşidinde bazı fizyolojik ve morfolojik özelliklerdeki değişimlerin verim ile ilişkilerinin araştırılması amacıyla, GAP Uluslararası Tarımsal Araştırma ve Eğitim Merkezi deneme alanında 2012-2013 üretim sezonunda yağışa dayalı şartlarda, tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Yapılan varyans analizi sonucunda, incelenen özellikler içerisinden, bayrak yaprak kül oranı bakımından Pehlivan (% 14.51), tane dolum süresi bakımından Anapo (54.66 gün), tane dolum hızı bakımından Pehlivan (0.86 mg/gün), yaprak alan indeksi bakımından Cemre (2.65), hasat indeksi bakımından Cemre (% 52.77) ve tane verimi bakımından Pehlivan (688.88 kg/da) ortalamayla öne çıkan çeşitler olmuştur. Yapılan korelasyon analizinde biyolojik verim ve bayrak yapraktaki kül oranı ile tane verimi arasında pozitif ve istatistiki olarak önemli ilişkiler bulunmuştur. Genel olarak; bayrak yaprakta klorofil içeriği, kül oranı, yaprak alan indeksi, tane dolum süresi, tane dolum hızı, fizyolojik olum süresi, yaprak dikliği ve hektolitre parametreleri bakımından yüksek skora sahip çeşitlerin tane verimi ve biyolojik verim bakımından da yüksek değere sahip olduğu tespit edilmiştir. Fizyolojik parametrelerle morfolojik parametrelerin ilişkili olduğu ve bu durumun verime yansıdığı belirlendiğinden, söz konusu parametrelerin ıslahta kullanımına yönelik kapsamlı çalışmaların yapılması gerektiği kanısına varılmıştır. SPAD değeri, kül oranı ve biyolojik verimin Güneydoğu Anadolu Bölgesi koşullarında, buğday ıslahında seleksiyon kriteri olarak kullanılabileceği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Ekmeklik buğday, fizyolojik ve morfolojik özellikler