Bazı entomopatojen fungus izolatlarının in-vivo ve in-vitro şartlarda patates böceği'ne [Leptinotarsa decemlineata (SAY) (Coleoptera: Chrysomelidae)] insektisidal etkisinin belirlenmesi üzerine araştırmalar

Bu tez çalışması Tokat İlindeki farklı tarımsal alanlardan alınan toprak örneklerinden izole edilen Beauveria bassiana ve Metarhizium anisopliae türlerinden oluşan 14 entomopatojen fungus izolatının (GOPT-123, GOPT-158, GOPT-228, GOPT-247, GOPT-258, GOPT-259, GOPT-283, GOPT-321, GOPT-331, GOPT-375, GOPT-PB-2, GOPT-DYYLD, GOPT-5-2, GOPT-228-1) patates bitkisinin önemli bir zararlısı olan ve yüksek oranda verim kaybına sebep olan patates böceğinin (Leptinotarsa decemlineata) ergin, 3. dönem larva ve yumurta dönemlerine karşı etkinliği araştırılmıştır. Çalışmalar laboratuvar ve sera olmak üzere 2 kısımdan oluşmuştur. Laboratuvar çalışmalarında böcek daldırma, böceğe püskürtme, böceğe enjeksiyon, besine püskürtme, ovisidal etki çalışması ve antifidant etki çalışması olmak üzere farklı uygulama yöntemleri kullanılmıştır. Laboratuvarda tek doz tarama denemelerinde entomopatojen fungus izolatları 1x108 konidiospor ml-1 dozunda uygulanmış olup diğer izolatlara oranla daha etkili bulunan GOPT-228 ve GOPT-375 numaralı izolatlar ile 1x103, 1x105, 1x107, 1x108 ve 1x109 konidiosporml-1 dozlarında doz denemeleri yapılmıştır. Laboratuvar çalışmaları sonucunda etkili bulunan GOPT-228 izolatı ile 1x108 konidiosporml-1 dozunda sera çalışmaları yapılmıştır. Çalışmada kullanılan uygulama yöntemlerinin etkisi izolat bazında varyasyonlar göstermiştir. Hem tek doz tarama testlerinde hem de doz-ölüm testlerinde ergin böceklerin 3. dönem larvalara göre entomopatojen fungus izolatlarına daha dayanıklı oldukları görülmüştür. Erginlerde ölüm oranlarındaki artış genel olarak 7 günlük inkübasyon süresinden itibaren kontrolden önemli düzeyde yüksek olurken larvada bu üç günlük inkübasyon süresinden itibaren gerçekleşmiş ve 5. günde bazı izolatlar %90 ve üzeri ölüme neden olmuştur.Ovisidal etki testlerinde kontroldeki yumurta açılma oranı üçüncü günde %100'e ulaşırken, entomopatojen uygulamalarında 1x107 konidiospor ml-1 dozundan itibaren yumurta açılım oranı %50 ve altına düşmüştür. En yüksek spor konsantrasyonunda (1x109 konidiosporml-1) yumurta açılım oranı %3.8 olmuştur.Yaptığımız sera denemelerinde kullandığımız B. bassiana izolatının etkinliği invitro testlerdekinden çok düşük olup, 3. dönem larvalarda %40, ergin böceklerde %12 ölüm meydana gelmiştir. Yapmış olduğumuz antifidant etki çalışmalarında entomopatojen fungus uygulamalarımızın beslenmeyi engelleyici yönde etki yaptığı gözlemlenmiştir Yapılan çalışmalar sonucunda entomopatojen fungusların patates böceği ile biyolojik mücadelede kullanılma potansiyelinin olduğu görülmüş olup bu konudaki çalışmaların artarak devam etmesi ve arazi ortamında da daha detaylı çalışmaların yapılması gerektiği düşünülmektedir.