Beden eğitimi ve oyun uygulamalarının hafif düzey zihinsel engelli çocukların fiziksel uygunluk, eğitsel performans ve okul sosyal davranışları üzerine etkisi

Bu çalışma; beden eğitimi ve oyun uygulamalarının hafif düzey zihinsel engelli çocukların fiziksel uygunluk, eğitsel performans ve okul sosyal davranışları üzerine etkilerini incelemek amacı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada veri toplamak amacı ile fiziksel uygunluk parametrelerinin ölçümlerinde pençe kuvveti, otur-eriş, durarak yukarı sıçrama, durarak ileri sıçrama, düz mekik, ters mekik, şınav ve otur kalk testleri uygulanmıştır. Eğitsel performanslarını belirlemek amacı ile Milli Eğitim Bakanlığı, Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğünce (2009) hazırlanan Zihinsel yetersizliği olan bireylerde performans belirleme formu, psikmotor beceriler, büyük kasları geliştirici çalışmalar bölümü kullanılmıştır. Okul sosyal davranışlarının belirlenmesi amacıyla da 1993 yılında Kenneth W. Merrell tarafından geliştirilen ve Yüksel (2009) tarafından Türkçe'ye uyarlanan ve geçerlilik güvenirliliği yapılan Okul Sosyal Davranış Ölçeği (OSDÖ) kullanılmıştır. Katılımcılara uygulanan bu ölçeklerden veri elde etmek amacı ile 24 hafta boyunca, haftada 2 saat Beden Eğitimi ve Oyun Dersi uygulanmıştır. Araştırmanın evrenini Kocaeli ili, İzmit ilçesinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı, Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezlerinde eğitim alan, hafif düzey zihinsel engelli tanısı almış 7 – 9 yaş arasındaki çocuklar (Xyaş:7,90±.78) oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklem grubunu ise; Kocaeli ili, İzmit ilçesinde hizmet veren El Ele Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezinde eğitim alan 7 – 9 yaş (14 erkek, 6 kadın), 20 hafif düzey zihinsel engelli çocuklar oluşturmaktadır. Araştırmadan elde edinilen verilerin değerendirilmesinde SPSS 20.0 paket programı kullanılmıştır. Çalışmada ortalama ve standart sapma gibi tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra ikili bağımsız grupların karşılaştırılmasında Mann-Whitney U, birbirinden bağımsız üç ve daha fazla grup karşılaştırılmasında Kruskal-Wallis H analizlerinden yararlanılmıştır. Ayrıca iki bağımlı grup ortalamalarını karşılaştırmak üzere Wilcoxon ve üç ve daha fazla bağımlı grup ortalamaları arasındaki farklılıkları belirlemek üzere Friedman test istatistiğinden yararlanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre, fiziksel uygunluk parametrelerinde, deney grubu ön test, son test bulgularında istatistiksel olarak anlamlı (p<0,05) farklılık bulunurken kontrol grubu ön test, son test bulgularında pençe kuvveti, esneklik ve durarak uzun atlama parametrelerinde istatistiksel olarak negatif yönde bir anlamlılık bulunmuştur. Büyük kasları geliştirici çalışmalar bölümü, alt boyutlarında yer alan cephe duruşu yapar, rahat ol duruşu yapar, hazır ol duruşu yapar, tek ayak üzerinde durur, parmak uçlarında durur, kartal duruşu yapar, planör duruşu yapar, bir ayak önde öne ağırlık verir- arkaya ağırlık verir, iki ayak yan yana sağa ve sola ağırlık verir, tempoya uygun yürür, durduğu yerde tek ayak ve çift ayakla zıplar, olduğu yerde çift ayakla zıplayarak açar-kapar ve zıplama ile ilgili oyunlar oynar becerileri üzerinde deney grubu lehinde anlamlı (p<0,05) farklılık bulunmuştur. Uygulanan Okul Sosyal Davranış Ölçeği'nin, sosyal yeterlilik formunda yer alan kişiler arası ilişkiler, öz denetim, akademik beceriler ve olumsuz sosyal davranışlar formunda yer alan saldırgan-sinirli alt boyutlarında deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı (p<0,05) farklılık bulunmuştur. Ancak, anti-sosyal-agresif ve yıkıcı-talepkar alt boyutlarında anlamlı (p>0,05) farklılık bulunmamıştır. Araştırmanın sonucunda; hafif düzey zihinsel engelli çocuklarda uygulanan 24 haftalık beden eğitimi ve oyun uygulamalarının çocukların fiziksel uygunluk, kaba motor gelişimleri ve okul sosyal davranışları üzerinde etkili olduğu tespit edilmiştir