Beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin kullandıkları liderlik stillerinin sınıf yönetimi davranışlarına olan etkilerinin incelenmesi (Diyarbakır ili örneği)

Bu çalışmanın amacı beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin liderlik stilleri ile sınıf yönetimi davranışlarının arasındaki ilişkinin ortaya konulması için yapılmıştır. Bir lider olarak öğretmen, öğrencilerin kendilerine güvenmelerini sağlarken belirsizlikleri ortadan kaldırarak sınıf ortamında kuvvetli duygular canlandıran kişi konumundadır. Bu araştırma beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin liderlik stillerinin ve sınıf yönetimi davranışlarının iki bağımlı değişken arasındaki ilişkinin belirlenmesine yönelik yapılmış olan bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini 2022-2023 Eğitim öğretim yılında Diyarbakır ilinde görev yapan 921 beden eğitimi ve spor öğretmenleri oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini ise evrenden rastgele seçilen 300 beden eğitimi ve spor öğretmeni oluşturmuştur. Araştırma verilerinin toplanmasında iki ayrı veri toplama aracı kullanılmıştır. Beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin liderlik stillerini belirlemek amacıyla Öğretmen Liderlik Stilleri Ölçeği, sınıf yönetimi davranışlarını belirlemek için de Beden Eğitimi Öğretmenleri Sınıf Yönetimi Davranışları Ölçeği kullanılmıştır. Öğretmen liderlik ölçeği 17 maddeden oluşmaktadır. Ölçekte bazı maddelerde tersine döndürülmüş ifadeler olduğundan maddeler tersine kodlanmıştır. Beden eğitimi öğretmenlerinin sınıf yönetimi davranışlarını belirlemek için kullanılan ölçekte 38 madde bulunmaktadır. Ölçekte tersine döndürülmüş ifadeler bulunmadığından ters puanlama yapılmayacaktır. Ölçek verilerinin analizinde SPSS 22 istatistik paket programı kullanılmıştır. Araştırma kapsamında 294 katılımcıdan analiz edilebilecek veri elde edilmiştir. Araştırma sorularının yanıtlanabilmesi maksadıyla yararlanılacak istatistiksel testlerin seçimini gerçekleştirebilmek maksadıyla gerek tek değişkenli gerekse çok değişkenli normallik sayıltısının kontrolüne gidilmiştir. Böylelikle elde edilen sonuçlar ışığında parametrik veya parametrik olmayan testlerin seçimi gerçekleştirilmiştir. Çalışmada kullanılan ölçeklerin geçerliğini sınayabilmek maksadıyla keşfedici faktör analizi (KFA) ve güvenirliğini kontrol edebilmek için Cronbach'ın alfa katsayısı güvenirlik analizi işe koşulmuştur. Araştırma bulgularına göre demokratik/katılımcı liderlik stiline sahip öğretmenler, yarı demokratik ve otokratik/baskıcı liderlik stiline sahip öğretmenlere kıyasla daha olumlu sınıf yönetimi davranışına sahiptir. Öte yandan, yarı demokratik liderlik stiline sahip öğretmenler otokratik/baskıcı liderlik stiline sahip öğretmenlerle mukayese edildiğinde daha olumlu sınıf yönetimi davranışı gerçekleştirmektedir. Erkek öğretmenler, kadın öğretmenlere kıyasla nispeten daha olumsuz sınıf yönetimi davranışına sahiptir. 26-30 yaş arasındaki öğretmenler, 41 yaş ve üzerinde olan öğretmenlere göre daha otokratik/baskıcı liderlik tipine sahiptir. Anahtar Kelimeler: Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenleri, Liderlik Stilleri, Sınıf Yönetimi