Beden eğitimi ve spor yüksekokulu öğrencilerinin savunma mekanizmaları ile bilinçli farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, beden eğitimi ve spor yüksekokulunda öğrenim gören öğrencilerin savunma mekanizmaları ile bilinçli farkındalık düzeyleri arasındaki ilişki olup olmadığını incelemektir. Araştırmanın örneklemini Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi'nde öğrenim gören 237 katılımcı oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak Andrews ve ark. (1993) tarafından geliştirilen Yılmaz ve ark. (2007) tarafından Türkçeye uyarlanan Savunma Biçimleri Testi (SBT-40) ve Bilinçli Farkındalık Ölçeği (BİFÖ), Brown ve Ryan (2003) tarafından geliştirilmiş, Özyeşil ve ark. (2011) tarafından Türkçeye uyarlanan Bilinçli Farkındalık Ölçeği (BİFÖ) kullanılmıştır. Anketlerden toplanan veriler SPSS 22 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Veriler normal dağılım gösterdiği için Independent t Testi ve Tek-Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Çalışmadaki değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek için Pearson Korelasyon testi kullanılmıştır. Yapılan analizlerde savunma mekanizmalarının alt boyutlarında immatür savunmaların, nevrotik savunmalar, olgun savunmalar ve savunma mekanizmaları ölçeğinin toplam puanları arasında pozitif yönde anlamlı zayıf bir ilişki bulunmaktadır (r:0,402; p:0.000; r:0,386; p:0.000; r:0,760; p:0.000). Bilinçli farkındalık ölçeği ile immatür savunmalar arasında negatif yönde anlamlı zayıf bir ilişki bulunmamıştır (r:-0,226; p:0.000) Bilinçli farkındalık ölçeği ile olgun savunmalar arasında ise pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmaktadır (r:-0,226; p:0.000). Değişkenler incelendiğinde cinsiyet ve bölüm değişkenleri arasında herhangi bir farklılaşmaya rastlanılmamıştır (p> 0,05). Gelir değişkeni incelendiğinde ise savunma mekanizmaları ölçeğinin alt boyutlarından sadece olgun savunmalar düzeyinde düşük gelir düzeyine sahip olan öğrenci grubunun lehine bir farklılık olduğu görülmüştür (F:4,342; p:0.014). Meditasyon/yoga yapan ve yapmayanlara bakıldığında sadece olgun savunma biçiminde çok düşük düzeyde bir farklılaşma görülmüştür (p:0,049). Ölçeklerin travma değişkenine göre incelenmesinde Savunma mekanizmaları ölçeğinin alt boyutlarında travma yaşayanların travma yaşamayanlara immatür savunma biçimi kullanma düzeyleri (t=2,238: p=0,026) arasında anlamlı bir fark ortaya çıkmıştır. Son olarak psikolojik danışmanlık hizmeti alan/almayan ve spor yapan/yapmayan katılımcılar arasında bir farklılaşma olmadığı bulgusuna ulaşılmıştır (p> 0,05). Araştırma sonucunda, korelasyon analizi bulguları bilinçli farkındalık ölçeğinin, savunma mekanizmaları ölçeğinin immatür ve olgun savunmalar alt boyutlarıyla arasında düşük düzeyde ilişki bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bilinçli farkındalık ölçeği ile savunma mekanizmaları ölçeğinin toplam puanına bakıldığında aralarında herhangi bir ilişki olmadığı görülmüştür. 11 Araştırmada daha güvenilir ve geçerli sonuçlar elde edebilmek adına daha fazla öğrenci ve üniversite üzerinde çalışma yapılabilir. Literatürde savunma mekanizmaları ile sporcu bilinçli farkındalığını araştıran bir çalışma mevcut değildir. Bu konunun daha detaylı incelenmesi, sporcuların farkındalıklarının artmasını sağlayarak performanslarını olumlu yönde etkilemeleri mümkün olabilir. Anahtar Kelimeler: Bilinçli Farkındalık, Savunma Mekanizmaları, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, İmmatür Savunmalar, Nevrotik Savunmalar, Olgun Savunmalar