Belediyelerde toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme: Gaziantep Büyükşehir Belediyesi örneği

Toplumsal cinsiyet eşitsizliği, kadını sosyal hayatın dışında bırakan bir sistem yaratırken, bu sistem bir dizi yokluk ve yoksunluklar bütünü olarak kadının dezavantajlı durumunu da derinleştirir. Eril aklın getirdikleri toplumsal bir eğilime dönüşürken, bazen bilinçli bazen ise bilinçdışı yollar ile devlet uygulamalarına sirayet eder. Eğitim sistemi ile yerleşmeye başlayan kadının hak kaybı sorunsalı, tüm kurumlarda ve kademelerde büyüyerek her defasında kadının karşısına daha kuvvetle çıkar. Kadın için ayrıştırcı, eşitsiz ve adaletsiz bu uygulamaların ortadan kaldırılabilmesi; kamusal otoritelerin bu eşitsizliği anlaması, anlatması ve çözüme yönelik uygulama metodlarının geliştirilmesi ile sağlanabilir. Kadınların iktisadi açıdan güçlenmesi, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin ortadan kaldırılabilmesi için en önemli yöntemlerden biridir. Bu amaçla 1980 sonrasında toplumsal cinsiyete duyarlı bütçe kavramsalıyla pek çok ülkede, merkezi ve yerel yönetim bütçelerine entegre edilmeye çalışılan eşitlikçi bütçe sistemleriyle ilgili uygulama ve projeler, hem konuya ilişkin farkındalığın artırılması hem de eşitlikçi politikalar ekseninde kadınların sosyal statülerinin iyileştirilmesine dönük önemli adımlar atılmasını sağlamaktadır. Bu tez çalışması, Gaziantep Büyükşehir Belediyesinin 2017-2021 yılları arasındaki beş yıllık bütçeleme süreçleri ve faaliyet raporlarının incelenmesi üzerine kurulmuştur. Yerel yönetim seviyesinde Gaziantep özelinde kadının sosyal konumunu iyileştirici çalışmaların varlığı, kapsamı, niteliği ile ilgili mevcut durumun tespiti ve yorumlanmasının yanında, orta ve alt gelir grubundaki kadınlar ile yapılan derinlemesine görüşmeler neticesinde elde edilen saha verileri değerlendirilerek verilen hizmetler ile kentli kadının ihtiyaçlarının örtüşme düzeyinin görülmesi sağlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği, Bütçe, Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Bütçe, Belediyeler, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi.